Najczęściej zadawane pytania

1. Kto może zostać dawcą?

Dawcą może zostac każdy, ogólnie zdrowy człowiek w wieku pomiędzy 18, a 55 rokiem życia, poza wyjątkami omówionymi w następnym punkcie.

2. Kto nie może zostać dawcą?

Zarejestrowanie dawcy może odbyć się zgodnie z obowiązującymi w Polsce wytycznymi medycznymi.
Dawcą nie mogą zostać następujące osoby:

- W wieku poniżej 18 roku życia oraz powyżej 55
- Ci, którzy ważą mniej niż 50kg lub mają duża nadwagę. BMI Index powyżej 40
- Z poważnymi chorobami  (pełna informacja dostępna pod numerem telefonu 22 331 01 47)
- Po przeszczepach organów
- Uzależnione od leków, alkoholu, narkotyków i innych substancji
- Należące do którejkolwiek z grup ryzyka

3. Co w przypadku kiedy jestem / będę w ciąży?

Przede wszystkim: gratulacje! Jeśli jesteś zarejestrowanym dawcą prosimy poinformować Fundację o zajściu w ciążę i o przewidywanym terminie porodu.

W okresie ciąży, a także w ciągu 6 miesięcy po porodzie nie będziesz brana pod uwagę, jako potencjalny dawca. Jeśli nie jesteś jeszcze zarejestrowana, a jesteś w ciąży nie przeszkadza to w dokonaniu rejestracji i oddaniu próbki krwi do przebadania. Później, kiedy Twój organizm nie będzie już obciążony możesz zostać dawcą i uratować komuś życie.

4. Rejestracja przez internet – jak? (pałeczki, inaczej waciki)

Rejestracji można dokonać też przez Internet na stronie DKMS lub dzwoniąc do biura Fundacji. Pocztą otrzymasz komplet dokumentów oraz pałeczki do pobrania wymazu z jamy ustnej. Pałeczki wraz z deklaracją należy odesłać pocztą na adres DKMS Polska. Jest to metoda prostsza dla dawcy, nie wymaga wychodzenia z domu, wizyty u lekarza, pobierania krwi.

Niezależnie od metody pobrania materiału genetycznego (krew czy też wymaz z jamy ustnej), próbkę należy przebadać pod kątem cech zgodności tkankowej. Koszt rejestracji jednego potencjalnego dawcy, w tym badanie materiału w laboratorium wynosi 250 zł. Koszty te nie są niestety pokrywane przez Ministerstwo Zdrowia, więc Fundacja DKMS pokrywa koszty badania ze środków własnych. Dlatego tak ważne są dotacje finansowe - pozwolą one na przebadanie większej ilości dawców, a w efekcie zwiększą szanse na nowe życie.

Poniżej krótkie wyjaśnienie procedury pobrania pałeczkami śluzu z jamy ustnej:

Gruntownie przepłucz jamę ustną i gardło wodą, aby pozbyć się resztek jedzenia (w żadnym wypadku nie należy używać środków dezynfekujących). Pomoże to wykluczyć błędy w wynikach analizy. Czystym wacikiem (nie wolno go dotykać palcami) wywierając stosowny nacisk przez

30 sekund pocieraj nim wewnętrzną stronę policzka (w fałdzie przy dziąsłach górnej szczęki). Poruszając wacikiem w górę i w dół jednocześnie obracaj nim, aby zebrać jak największą ilość błony śluzowej jamy ustnej. Dalsze szczegóły dostępne po zamówieniu pakietu rejestracyjnego drogą internetową.

5. Zmiana nazwiska po ślubie - jak dokonać aktualizacji w bazie DKMS?

Informacje o zmianach można przesłać na nasz adres drogą pocztową lub dokonać aktualizacji drogą internetową. Adres: Fundacja DKMS Baza Dawców Komórek Macierzystych Polska ul. Altowa 18 02-386 Warszawa Prosimy podaj swój numer dawcy, który otrzymałeś podczas rejestracji oraz dane, których dotyczy zmiana (adres, nazwisko). Zmian możesz dokonać na stronie internetowej „Dawcy – Obsługa danych“

6. Jestem zarejestrowany w innym banku danych. Czy mogę dokonać rejestracji w banku danych Fundacji DKMS Polska?

Nie ma sensu dokonywanie ponownej rejestracji, ponieważ informacje dotyczące każdego zarejestrowanego dawcy, czyli wyniki badania materiału genetycznego wraz z anonimowymi danymi są umieszczane w jednym, światowym rejestrze. Ponowna rejestracja może doprowadzić do wielu nieporozumień. Każdorazowa rejestracja i badanie kosztuje, a to jest niepotrzebne działanie.

7. Jak duże są szanse, że faktycznie zostanę dawcą?

Jak pokazują statystyki, w ciągu 10 lat od rejestracji, maksymalnie 5 na 100 zarejestrowanych osób zostaję dawcą. Na zostanie dawcą wcześniej niż w przeciągu 10 lat, wyższe szanse mają osoby młode. 1% z nich zostaje faktycznym dawcą w ciągu pierwszego roku od rejestracji. W ciągu 18 lat działalności DKMS w Niemczech faktycznymi dawcami zostało 15 500 osób na 1 800 000 zarejestrowanych

8. W jaki sposób chronione są moje dane osobowe?

Dla Fundacji DKMS Polska ochrona danych osobowych potencjalnych dawców ma priorytetowe znaczenie. Zbiór danych osobowych dawców zarejestrowany jest w GIODO (Główny Inspektor Ochrony Danych Osobowych) pod nr 077862 Zgodnie z obowiązującą ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku dane są zbierane oraz przetwarzane tylko po uzyskaniu uprzedniej zgody potencjalnego dawcy. Dane są przechowywane przy zachowaniu maksymalnych środków bezpieczeństwa.

Do rejestrów polskich oraz do rejestru światowego zgodnie z zasadami transferowania danych dawców, przekazywane są dane w postaci anonimowej. Zawierają one określenie cech zgodności tkankowej oraz wiek i płeć oraz numer pod którym dawca jest zarejestrowany w bazie danych Fundacji DKMS Polska.

9. Jak długo trwa proces badań kontrolnych w przypadku stwierdzenia zgodności pomiędzy pacjentem a dawcą? Licząc od momentu pobrania komórek macierzystych lub szpiku kostnego do przeszczepu?

Od momentu stwierdzenia zgodności pomiędzy pacjentem a dawcą (potwierdzenie na podstawie badania CT, do którego przeprowadzenia potrzebne jest ponowne pobranie próbki krwi od dawcy) do momentu oddania komórek macierzystych lub szpiku kostnego aż przeszczepu może minąć od jednego do trzech miesięcy. Zależy to od stanu pacjenta. W trakcie badań nastąpi wykluczenie wszelkich zagrożeń zdrowotnych ze strony dawcy (np. wszelkie wirusy, schorzenia reumatyczne).

10. Kiedy potrzebne są dodatkowe badania?

W przypadku stwierdzenia pomiędzy dawcą, a pacjentem, czyli biorcą zgodności minimum
4 antygenów HLA prowadzonę są dodatkowe badania HLA-DR, które mają na celu ostateczne i jednoznaczne potwierdzenie zgodności, które pozwala na podjęcie ostatecznej decyzji o przeszczepie od konkretnego dawcy. Prawdopodobieństwo, że dawcą zostanie osoba, której
4 antygeny są zgodne z 4 antygenami pacjenta wynosi 5%.

W przypadku stwierdzenia zgodności potrzebne są dalsze badania, wykluczające zagrożenia zdrowotne dla pacjenta, wykluczające obecność groźnyh wirusów.

11. Ile antygenów HLA jest określanych podczas badania materiału genetycznego pobranego podczas rejestacji?

Badanie antygenów HLA przeprowadzone jest w wysokiej rozdzielczości. Oznaczone są antygeny A, B, C, DRB1 oraz DQ. Takie określenie antygenów HLA jest wystarczające dla centrów transplantacyjnych aby uzyskać informację na temat zgodności dawcy i pacjentem.

12. Czy w trakcie typowania będzie określona moja grupa krwi?

Nie, grupa krwi nie jest istotna przy typowaniu. Ważna jest kombinacja antygenów. Znalezienie 100% zgodności pomiędzy dawcą i biorcą, jest bardzo skomplikowane i może być przyrównane do przysłowiowego poszukiwania igły w stogu siana. Kiedy dochodzi do znalezienia zgodnego genetycznie dawcy z biorcą, wtedy określana jest grupa krwi dawcy. Po przeszczepie, wraz z komórkami macierzystymi dawcy, biorca przejmuje jego grupę krwi.

13. Czy podczas określania cech zgodności antygenowej będzie wykonany test na obecność wirusa HIV?

Podczas badania próbki krwi lub wymazu z jamy ustnej określa się jedynie cechy zgodności antygenowej. Dodatkowe badania mające na celu wykluczeniu obecności wszelkich wirusów, nie tylko HIV, ale również wirusów żółtaczki zakaźnej typu B i C dokonywane są w momencie zostania faktycznym dawcą. W celu wykonania tych badań potrzebne będzie ponowne pobranie próbki krwi. O wszystkich działaniach zawsze informujemy na bieżąco.

14. Kto ponosi koszty badań materiału genetycznego pobrane podczas rejestracji?

Koszty te pokrywa Fundacja DKMS ze środków własnych, ponieważ nie są one refundowane przez Ministerstwo Zdrowia. Dlatego tak ważne jest wsparcie finansowe od osób prywatnych i instytucji

15. Dlaczego badanie cech zgodności tkankowej jest kosztowne?

Badanie cech zgodności tkankowej, jest to dość skomplikowane badanie, które musi być przeprowadzone w specjalistycznym laboratorium. W zależności od stopnia zaawansowania badania, różne są jego koszty. Jeśli badanie przeprowadzone jest w tzw. niskiej rozdzielczości kosztuje dużo mniej niż badanie w wysokiej rozdzielczości, czyli bardziej dokładne, określające więcej cech zgodności tkankowej. W laboratorium, w którym przeprowadza się niewiele takich badań koszty są dużo wyższe niż w laboratorium, które robi tych badań dużo. DKMS w 2008 roku w Niemczech przebadał 200 000 potencjalnych dawców, więc automatycznie koszt badania wyniósł tylko 250 zł.

16. Kto ponosi koszty związane z oddaniem komórek macierzystych przez dawcę?

Dawcy przysługuje zwolnienie lekarskie płatne 100%, w czasie przygotowywania do pobrania komórek macierzystych lub szpiku kostnego oraz w trakcie samego pobrania Wszelkie dodatowe koszty – podróży, hoteli etc. pokrywa DKMS Polska. Fundacja DKMS organizuje i wspiera przygotowanie dawcy do oddania komórek macierzystych lub pobrania szpiku kostnego.

17. Czy dawca może skontaktować się z pacjentem, któremu przeszczepiono jego komórki macierzyste?

Poprzez fundację DKMS Polska każdy dawca może otrzymać informację na temat procesu powrotu do zdrowia biorcy, czyli pacjenta. Może również nawiązać z pacjentem pisemny kontakt. Jednak ze względu na ochronę danych osobowych w okresie pierwszych dwóch lat po przeszczepie musi być zachowana anonimowość dawcy ,. Po upływie tego okresu może dojść do bezpośredniego kontaktu i osobistego spotkania dawcy i biorcy. Jeśli tylko obie strony wyrażą chęć spotkania, fundacja pomoże takie spotkanie zorganizować.

Jeżeli jednak dawca albo biorca żyją w kraju, w którym przepisy prawa zobowiązują do zachowania anonimowości (Belgia, Francja, Włochy, Holandia, Hiszpania) możliwy jest jedynie kontakt anonimowy. Istnieją tez kraje, które wykluczają jakąkolwiek możliwość kontaktu dawcy i biorcy (Brazylia, Finlandia, Wielka Brytania, Szwajcaria)

18. Jakie są szanse wyzdrowienia pacjenta w przypadku przeszczepu?

Jak pokazują statystyki 40- 80% przeszczepów kończy się sukcesem. Jednak każdy przeszczep powinien być traktowany indywidualnie, ponieważ szansa wyzdrowienia zależy od ogólnego stanu zdrowia pacjenta, wieku, wystąpienia ewentualnych komplikacji po przeszczepie.

19. A jeśli nie można znaleźć odpowiedniego dawcy?

W takim przypadku stosowane są inne środki, które mają zapewnić pomoc medyczną pacjentowi. W zależności od stanu każdego pacjenta stosowana jest chemioterapia lub radioterapia. Jednak przeszczep komórek macierzystych to często jedyna szansa na wyleczenie.

20. Jak postępować z pacjentem po powrocie ze szpitala do domu?

Przede wszystkim pacjentowi po przeszczepie należy zapewnić jak najbardziej normalne warunki. Trzeba jednak przestrzegać pewnych zasad. Należy ograniczyć kontakt z innymi ludźmi w celu ograniczenia ilości możliwych infekcji. U niektórych pacjentów dochodzi do długotrwałych reakcji odrzucenia, które objawiają sie wypadaniem włosów, wysypką, ograniczoną produkcji śliny lub łez.

21. Czy wraz z przekazaniem komórek macierzystych dawca może zarazić biorcę inną chorobą?

Przed pobraniem komórek macierzystych od dawcy, jest on bardzo dokładnie badany, aby taką możliwość wykluczyć.

22. Jakie komplikacje mogą wystąpić u pacjenta po przeszczepie?

W trakcie przygotowywania pacjenta do przeszczepu mogą wystąpić objawy będące skutkami ubocznymi chemioterapii, czy też radioterapii, takie jak mdłości czy wymioty. Bezpośrednio po przeszczepie istnieje podwyższone ryzyko infekcji, ponieważ system immunologiczny pacjenta jest bardzo osłabiony i po przeszczepie bardzo powoli się odbudowuje. Niestety mogą też nastąpić nawroty choroby, kiedy nie wszystkie komórki nowotworowe zostały zniszczone. To znaczy, że pomimo przeszczepu może nastąpić nawrót białaczki. Po przeszczepie może okazać sie również, że komórki macierzyste dawcy są odrzucone przez komórki macierzyste biorcy. Mogą pojawić się komplikacje o różnym stopniu nasilenia. Jeżeli komórki dawcy nie są od razu przyjęte lub następuje nawrót choroby dawca jest pytany czy może oddać ponownie komórki macierzyste.

23. Jakie są pierwsze oznaki, że przeszczep się udał?

Po około dwóch tygodniach od przeszczepu pierwszą oznaka powodzenia jest wzrost liczby białych krwinek, które dowodzą, że nowe komórki macierzyste działają dobrze wypełniając swoje zadanie w budowaniu zdrowych komórek krwi. Zwykle dzieje się to znacznie szybciej w przypadku przeszczepu komórek macierzystych z krwi obwodowej, niż w przypadku przeszczepu szpiku kostnego. Jeśli liczba białych krwinek ciągle rośnie, wzrasta szansa pacjenta na nowe życie.

24. Jak dokonuje się transferu komórek macierzystych?

Transfer komórek macierzystych od dawcy odbywa się podobnie, jak zabieg transfuzji krwi. Przeszczepiane komórki macierzyste przenoszone są przez krew w organizmie i samodzielnie umieszczają się w przestrzeni szpiku kostnego pacjenta. Proces ten znany jest jako „zadomowienie“. Jest to miejsce, w którym powstają nowe, zdrowe komórki krwi. W czasie pierwszych 2-4 tygodni pacjent pozostaje w izolatce, aby maksymalnie ograniczyć ryzyko wszelkich infekcji.

25. Jak przygotowywany jest pacjent do przeszczepu?

Pacjent jest przyjęty do szpitala na około 2 tygodnie przed planowanym przeszczepem. Po przeprowadzeniu badań wstępnych, rozpoczyna się faza właściwego przygotowania do przeszczepu komórek macierzystych. Pacjent jest przeniesiony 7-10 dni przed przeszczepem, na oddział, na którym przeszczep zostanie dokonany. Tam poddany jest chemioterapii i radioterapii. Celem tych zabiegów jest wyniszczenie chorych komórek oraz wytłumienienie systemu immunologicznego, po to, aby uniknąć odrzucenia przez organizm pacjenta komórek macierzystych dawcy. Kiedy system immunologiczny pacjenta jest maksymalnie osłabiony, dalszy etap przygotowania pacjenta doprzeszczepu powinien odbywać się w pomieszczeniu wolnym od szpitalnych bakterii. Należy uczynić wszystko, aby zmniejszyć ryzyko infekcji do minimum. Na tym etapie pacjent jest zależny od komórek macierzystych dawcy, które pozwolą jego organizmowi na samoistną produkcję krwi.

26. Czy można oddać komórki macierzyste kilkukrotnie?

Tak. Są dawcy, których komórki macierzyste mogą być odpowiednie dla wielu pacjentów. Fundacja DKMS dba o to, aby dawca nie był poddawany zbyt dużym obciążeniom. Szczególnie chodzi o dawcę, który oddał właśnie swoje komórki macierzyste pacjentowi i jest jako „rezerwowy“ gdyby nastąpił nawrót choroby pacjenta. Jest „zarezerwowany“, więc nie może oddawać komórek macierzystych dla innych pacjentów. Jednocześnie fundacja DKMS robi wszystko, aby każdy potrzebujący pacjent znalazł dla siebie zgodnego genetycznie, niespokrewnionego dawcę.

27. Jakie są metody pobrania komórek macierzystych?

Komórki macierzyste, które potrafią uratować życie osobom chorym umieszczone są przede wszystkim w kości miednicznej. Istnieją dwie metody pozyskania komórek macierzystych; peryferyczne pobranie, które stosowane jest w około 80% przypadkach oraz pobranie ze szpiku kostnego (nie rdzenia kręgowego!) z talerza kości biodrowej.

28. Czy można samemu wybrać metodę przeszczepu komórek macierzystych?

Naturalnie uwzględniamy indywidualne życzenia. W konkretnych przypadkach ze względów medycznych preferowane lub eliminowane są jednak określone metody. Dawca powinien/ musi być przygotowany na obie metody.

29. Czy pobrania komórek macierzystych dokonuje się zawsze w miejscu pobytu pacjenta, a zatem ewentualnie także za granicą?

Klinika dokonująca pobrania powinna znajdować się na terytorium Polski, a samo pobranie komórek macierzystych odbywa się w miarę możliwości jak najbliżej miejsca zamieszkania dawcy. Nie wyklucza się jednak pobrania poza terytorium kraju.

Ponieważ jednak pobrania szpiku kostnego lub komórek macierzystych dokonywać można jedynie w wyspecjalizowanych klinikach, konieczny może okazać się dojazd do danego miejsca. Organizacją logistyczną zajmuje się DKMS. Fundacja troszczy się o przejazd dawcy z jego miejsca zamieszkania do kliniki oraz o zapewnienie miejsca w hotelu i pokrycie innych kosztów. Również transport szpiku kostnego lub komórek macierzystych do pacjenta organizowany jest przez DKMS. Dawca nie ponosi przy tym absolutnie żadnych kosztów. Wszystkich płatności dokonuje DKMS.

30. Jakie ryzyko związane jest z pobraniem szpiku kostnego?

Ponieważ pobranie szpiku kostnego bez znieczulenia byłoby bolesne, konieczna jest pełna narkoza. Ryzyko zagrażających życiu komplikacji zastosowania pełnej narkozy lekarze oceniają na mniej niż 1:50.000. Po pobraniu u dawcy występować mogą związane z raną bóle oraz w sporadycznych przypadkach mdłości, będące efektem pełnej narkozy. Istnieje także niewielkie ryzyko infekcji rany.

31. Czy dawca po pobraniu szpiku kostnego lub komórek macierzystych może odczuwać dolegliwości?

Dolegliwości w przypadku pobrania szpiku kostnego są głównie wynikiem punkcji szpiku (receptory bólowe na powierzchni kości), zranienia tkanki oraz wylewu krwi (tkankowe receptory bólowe). Bóle występują z reguły bezpośrednio przy pobraniu i mogą się znacznie wahać - zarówno pod względem czasu trwania, jak i intensywności (często opisywane jest uczucie zbliżone od uderzenia o krawędź stołu). Zazwyczaj bóle ustępują po kilku dniach.

W przypadku pobrania komórek macierzystych z krwi obwodowej dochodzi do (pobudzania) produkcji komórek macierzystych, przez wytwarzany przez organizm czynnik wzrostu G-CSF. W związku z tym występować mogą bóle kończyn, porównywalne z bólami grypowymi, jednakże zażycie lekkiego środka przeciwbólowego eliminuje je w skuteczny sposób. Z chwilą aplikacji dolegliwości ustępują.

32. Na czym polega pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej?

Inną metodą, stosowaną u ok. 80% dawców DKMS jest pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej. W metodzie tej dawca otrzymuje podskórnie przez okres 5 dni (np. aplikowany przez lekarza domowego lub samego dawcę - po odpowiednim przeszkoleniu,  czy też pielęgniarkę środowiskową) czynnik wzrostu (substancja zbliżona do hormonu). Substancja ta zwana jest G-CSF, wytwarzana jest przez organizm przy każdej infekcji i od lat już może być syntetyzowana laboratoryjnie. Powoduje ona uwolnienie komórek macierzystych, występujących głównie w szpiku kostnym, do krwioobiegu. Po zakończeniu podawania substancji komórki macierzyste można wyselekcjonować z krwi w klinice przy użyciu specjalnej metody (afereza), zbliżonej do pobrania trombocytów. Na obu ramionach zakłada się dojścia dożylne. Krew spływa z jednego ramienia poprzez tzw. separator komórek i wraca drugim dojściem do organizmu. W separatorze komórki macierzyste oddzielane są od reszty krwi pod działaniem siły odśrodkowej i zbierane do przeszczepu. Odbywa się to maksymalnie w dwóch następujących po sobie dniach w klinice pobrań. Dawca nie wymaga pobytu stacjonarnego i może przenocować w hotelu.

33. Ile czasu zajmuje pobranie?

W przypadku pobrania szpiku kostnego z talerza kości biodrowej wymagany jest zwykle trzydniowy pobyt w szpitalu (1 dzień: przyjęcie, 2 dzień: pobranie, 3 dzień: wypisanie). Sam zabieg trwa około godziny. Pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej wymaga podskórnego wstrzykiwania dawcy przez okres pięciu dni zbliżonej do hormonu substancji (podobnie jak insulina w przypadku osób chorych na cukrzycę). Iniekcji dokonywać może lekarz domowy, ale także sam dawca - po odpowiednim przeszkoleniu. Właściwy zabieg pobrania komórek macierzystych ma miejsce w przystosowanej do tego celu klinice bądź szpitalu i trwa ok. 3 do 4 godzin. Konieczne może okazać się również drugie pobranie kolejnego dnia.

34. Pobranie szpiku kostnego

W oparciu o tę metodę potrzebne komórki macierzyste pobierane są od dawcy pod pełną narkozą za pomocą igły punktowej z tylnej części kości biodrowej. W ramach całego zabiegu konieczne jest wykonanie dwóch drobnych nacięć lub kilku nakłuć, których proces gojenia przebiega z reguły bardzo szybko. Proces pobrania trwa około 60 minut, w trakcie którego pobierana jest około jednego litra mieszanki składającej się z krwi oraz szpiku kostnego. Ilość ta odpowiada około pięciu procent całkowitej objętości szpiku kostnego, która u osób zdrowych odtworzy się z powrotem w czasie do dwóch tygodni. Dawca przyjmowany jest do kliniki z reguły dzień wcześniej przed pobraniem, pozostaje w dniu pobrania w celu obserwacji, a trzeciego dnia zwalniany jest do domu.

35. Jak długo trwa rekonwalescencja po pobraniu szpiku kostnego?

Czas rekonwalescencji jest zróżnicowany. Niektórzy dawcy wracają do formy już po upływie jednego do dwóch dni, inni potrzebują nieco więcej czasu, zwykle pięć dni. Ubytek szpiku kostnego ulega całkowitej regeneracji już po upływie dwóch tygodni.

36. Czy szpik kostny ma coś wspólnego z rdzeniem kręgowym?

Nie – nie ma nic wspólnego - jest to tylko szeroko rozpowszechnione nieporozumienie. Rdzeń kręgowy pozostaje w procesie pobrania absolutnie nienaruszony. Nie ma więc niebezpieczeństwa jakiegokolwiek porażenia.

37. Czy potencjalny dawca może wycofać się z potwierdzonego wcześniej daru

Decyzja za czy przeciw przeszczepowi komórek macierzystych jest decyzją trudną dla wszystkich zaangażowanych. Istnieją powody osobiste oraz inne, które mogą skłonić potencjalnego dawcę do wycofania się nawet na krótko przed przystąpieniem do zadeklarowanego dawstwa. Musicie Państwo zatem mieć świadomość, że niezależnie od tego jaką decyzję podejmie dawca, zmuszeni jesteśmy do pełnego jej – w każdej sytuacji - respektowania. Nie jest to dla nas łatwe, tym bardziej, że udało już się znaleźć „genetycznego bliźniaka”. Jeśli jednak dawca ten przed właściwym przeszczepem wyrazi zgodę, wówczas rozpoczyna się procedura fazy przygotowania pacjenta do przeszczepu komórek macierzystych. Od tego momentu, bez przeniesienia zdrowych komórek macierzystych pacjent nie będzie w stanie przeżyć.

38. W jaki sposób przygotowywany jest dawca na pobranie komórek macierzystych?

Przed pobraniem komórek macierzystych dawca poddawany jest dokładnym badaniom w celu potwierdzenia stanu zdrowia. To kompleksowe badanie powinno zagwarantować celowość ingerencji u dawcy oraz zmniejszenia ryzyka niepowodzenia do jak możliwie najmniejszego dla biorcy. W procesie pobrania szpiku kostnego w okresie około dwóch tygodni przed oddaniem pobierana jest własna krew konserwowana dawcy, która po pobraniu szpiku kostnego jest z reguły zwracana z powrotem. Powstały podczas pobrania niedobór krwi może zostać na tej drodze wyrównany w sposób bezpieczny oraz bezproblemowy. Tutaj odnajdą Państwo informacje o przygotowaniu do peryferyjnego pobrania komórek macierzystych. 

39. Na co musi zwrócić uwagę dawca przed pobraniem komórek macierzystych?

Dawcy życia nie muszą stosować się do żadnych szczególnych zaleceń czy też reguł związanych z procesem oddania komórek macierzystych. Powinni oni jednak unikać wszelkiego ryzyka, które mogłoby doprowadzić do choroby bądź wypadku, które to z kolei mogłyby zagrażać komórkom macierzystym.

40. Jak finansowana jest działalność DKMS Polska?

Przy finansowaniu rejestracji nowych potencjalnych dawców DKMS zdane jest na datki pieniężne od osób prywatnych i instytucji. Koszt rejestracji jednego potencjalnego dawcy wynosi 250 zł. Ministerstwo Zdrowia refunduje natomiast koszty prowadzenia szczegółowej typizacji przy poszukiwaniu dawcy dla konkretnego pacjenta oraz organizacji pobierania komórek macierzystych. Działalność Fundacji jest co roku poddawana weryfikacji przez biegłych rewidentów księgowych.

41. Czy na czas zabiegu otrzymam zaświadczenie lekarskie?

Tak, dawca otrzymuje zaświadczenie lekarskie. Kodeks pracy gwarantuje dawcy szpiku 100 procentowe wynagrodzenie na czas jego nieobecności w pracy (związanej zarówno z badaniami wstępnymi, jak i pobraniem komórek bądź szpiku od dawcy).

42. Jak ubezpieczony jest dawca?

Fundacja DKMS posiada ubezpieczenie od wszelkich przypadków, które mogą się wydarzyć podczas organizowanych Dni Dawcy. Ubezpieczeni są również dawcy, od których pobierane są komórki macierzyste do przeszczepu. W trakcie 17 lat istnienia DKMS i dokonanych ponad 16 000 pobrań komórek macierzystych do przeszczepu nie zdarzyła się ani jedna sytuacja, która wymagałaby zrealizowania ubezpieczenia.

43. Kiedy i gdzie odbywa się przeszczep?

W celu zredukowania ryzyka infekcji, przeszczep, odbywa się w specjalnym, odizolowanym gabinecie zabiegowym,.Przeszczep powinien odbyć się w ciągu 48 godzin od pobrania komórek macierzystych lub szpiku kostnego od dawcy. „Dzień zero“ to dzień w którym przetransferowane są komórki macierzyste.

44. Jakie są wymagania dotyczące przeszczepu komórek macierzystych?

To, czy można dokonać przeszczepu komórek macierzystych, zależy od wieku, rodzaju i stopnia zaawansowania choroby oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Oczywiście musi być spełniony warunek podstawowy, czyli trzeba znaleźć zgodnego genetycznie dawcę.

45. Jakie ryzyko związane jest z pobraniem komórek macierzystych z krwi obwodowej?

Pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej nie wymaga ani całkowitej narkozy, ani stacjonarnego pobytu dawcy w szpitalu. Metoda pobrania komórek macierzystych z krwi obwodowej stosowana jest w medycynie od roku 1988, zaś w przypadku dawców DKMS od roku 1996. Nie są znane żadne odległe w czasie skutki uboczne stymulacji czynnikiem wzrostu G-CSF. W ponad 10-letniej praktyce klinicznej nie zaobserwowano do tej pory żadnych wtórnych skutków tej metody.