Zasady odżywiania dla osób z nowotworami krwi

 

Celem odżywiania jest dostarczenie organizmowi składników pokarmowych, które są niezbędne do wytworzenia energii oraz związków wykorzystywanych do budowy komórek i tkanek, służących do przeprowadzania reakcji metabolicznych czy też mających za zadanie usuwać szkodliwe substancje i mikroorganizmy. Jednak aby składniki te mogły być użyte muszą najpierw być uwolnione z produktów spożywczych, poprzez stopniowe trawienie w przewodzie pokarmowym. Trawienie jest bowiem niczym innym, jak rozkładaniem bardziej złożonych związków na mniejsze, takie które mogą być następnie wchłonięte przez błonę śluzowa jelit i włączone do skomplikowanego ciągu reakcji biochemicznych.

 

dobór diety u pacjentów z nowotworami krwi

U osób zdrowych źródłem składników pokarmowych mogą być praktycznie wszystkie rodzaje pokarmów. Jednak w sytuacji choroby, a zwłaszcza choroby silnie obciążającej organizm oraz leczonej silnymi środkami, wywołującymi szereg skutków niepożądanych, rodzaj i ilość spożywanych produktów jest istotny. Cechami żywności, które mają znaczenie w nowotworach krwi są głównie:

  • wysoka jakość produktów - co oznacza, że produkty powinny pochodzić ze sprawdzonego źródła, co zapewniać będzie bezpieczeństwo mikrobiologiczne oraz brak substancji niepożądanych (pozostałości pestycydów, metali ciężkich, substancji niedozwolonych);
  • wysoka zawartość witamin, składników mineralnych i białka w produktach – w trakcie leczenia pacjenci często nie maja apetytu, co powoduje, że ilość spożywanego jedzenia spada; przygotowywanie posiłków z produktów, które zawierają dużą ilość witamin, składników mineralnych i białka pozwala na realizacje zapotrzebowania na te składniki przy mniejszej objętości posiłków;
  • łatwostrawność, konsystencja i temperatura posiłków – w związku z częstym występowaniem u pacjentów w trakcie i początkowym okresie po zakończeniu leczenia zaburzeń funkcjonowania przewodu pokarmowego, istotne jest komponowanie potraw z produktów łatwostrawnych oraz dostosowanie formy potraw do aktualnych możliwości ich spożywania; w sytuacji nasilenia objawów często wymagane jest zastosowanie potraw o konsystencji płynnej, półpłynnej lub papkowatej i temperaturze pokojowej;

 

Dieta dla osób z nowotworami krwi

Pacjenci leczeni wysokimi dawkami chemioterapeutyków wykazują zwiększone zapotrzebowanie na składniki pokarmowe niż pacjenci poddawani łagodniejszej terapii, co wynika z uszkadzania przez te leki śluzówki przewodu pokarmowego oraz wywoływania silnego stresu oksydacyjnego, w trakcie którego wytwarza się duża ilość substancji utleniających. Substancje te uszkadzają komórki nowotworowe, ale także inne komórki organizmu, szczególnie komórki błon śluzowych (co skutkuje zaburzeniami funkcjonowania przewodu pokarmowego) oraz komórki krwiotwórcze (co skutkuje obniżeniem odporności). Składnikami pokarmowymi, których ilość w diecie powinna być z tego powodu zwiększona są: białko, witaminy i składniki mineralne o charakterze antyoksydacyjnym. Jednakże zapewnienie odpowiedniej ilości energii jest tak samo ważne. To powoduje, że najczęściej wybierana dietą dla osób z nowotworami krwi jest dieta normoenergetyczna, wysokobiałkowa i lekkostrawna.

Dobór diety u każdego pacjenta powinien być jednak zawsze konsultowany z lekarzem lub dietetykiem ze względu na możliwe występowanie innych towarzyszących schorzeń (np. niedoczynności nerek, niewydolności wątroby), nietolerancji pokarmowych lub preferencji żywieniowych, które będą wpływały na specyficzne, indywidualne zalecenia żywieniowe. Warto podkreślić, że ograniczenia związane z doborem produktów spożywczych i koniecznością zachowania rygorystycznych zasad higieny, nie powinny doprowadzić do stosowania diety niedoborowej lub źle zbilansowanej. W sytuacji kiedy pacjent nie jest w stanie spożyć takiej ilości pożywienia, aby utrzymać dobry stanu odżywienia, niezbędne może być włączenie do diety środków specjalnego przeznaczenia żywieniowego.

 


Bibliografia:

  • Evert S. Chapter 7. Nutrition. Blood and Marrow Transplant Handbook. Maziarz RT, Slater S (eds.). Springer Science LLC 2011, p: 63-70.Piśmiennictwo:
  • Muscaritoli M, Grieco G, Capria S, Iori AP, Rossi FF. Nutritional and metabolic support in patients undergoing bone marrow transplantation. Am J Clin Nutr 2002 Feb;75(2):183-90.
  • Barrera R. Nutritional support in cancer patients. JPEN J Parenter Enteral Nutr. 2002 Sep-Oct;26 (5 Suppl):S63-71.