FAQ

Tu znajdziesz odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące oddawania komórek macierzystych i działalności Fundacji DKSM Polska.

Jeśli masz jeszcze jakieś pytania, skontaktuj się z nami.

Sprawdź dodatkowe informacje o raku krwi

Dowiedz się więcej

Pytania dotyczące dawstwa

Jak zarejestrować się przez internet?

Rejestracji w bazie potencjalnych Dawców komórek macierzystych można dokonać poprzez internet wypełniając formularz rejestracyjny na stronie Fundacji DKMS.

Po maksymalnie 2-3 tygodniach na adres podany w formularzu zostanie przesłany pakiet rejestracyjny zawierający pałeczki do pobrania wymazu z jamy ustnej oraz formularz do wypełnienia. Pałeczki wraz z deklaracją należy odesłać pocztą na adres Fundacji DKMS Polska. Z przesłanej próbki wykonywana jest typizacja antygenów zgodności tkankowej. Wyniki badania wraz z danymi z formularza wprowadzane są do bazy Dawców komórek macierzystych.

Procedura rejestracji trwa około 2-3 miesiące od momentu odesłania pakietu rejestracyjnego. Po tym okresie Dawca otrzymuje powiadomienia o rejestracji wraz z kartą Dawcy.

Rejestracja w bazie jest bezpłatna, ale będziemy wdzięczni za pokrycie choćby nawet częściowo jej kosztu (który wynosi 250 PLN). Pozwoli to zarejestrować jeszcze więcej potencjalnych Dawców.

Kto może zostać Dawcą?

Dawcą może zostać każdy ogólnie zdrowy człowiek pomiędzy 18 a 55 rokiem życia, ważący nie mniej niż 50 kg i o wskaźniku masy ciała nie wyższym niż 40 BMI.

Rejestracja może odbyć się jedynnie w sytuacji, kiedy nie istnieją przeciwwskazania medyczne określone przez rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 12 marca 2010 roku. Zgodnie z nimi Dawcą nie może zostać osoba z poniższymi schorzeniami:

a) poważne choroby układu sercowo-naczyniowego, np.zawał serca, zatorowość, zakrzepica,
b) przebyta lub czynna choroba nowotworowa (choroby u członków rodziny nie są wykluczeniem),
c) choroba Creutzfeldta-Jacoba,
d) ciężkie choroby układu nerwowego,
e) leczenie hormonem wzrostu w przeszłości – w okresie przed 1985 rokiem – do ustalenia indywidualnego,
f) operacje neurochirurgiczne włącznie z zastosowaniem materiałów biologicznych, np.biorcy przeszczepów rogówki, twardówki, opony twardej,
g) stwierdzona infekcja wirusowa, bakteryjna, grzybicza lub pasożytnicza, trudna do całkowitego wyleczenia,
h) stwierdzone zakażenie HIV, HTLV lub wirusami zapalenia wątroby typu B i C,
i) choroby autoimmunologiczne nie poddające się dobrej kontroli leczniczej – do indywidualnego ustalenia,
j) leczenia środkami immunosupresyjnymim w trakcie lub w wywiadzie,
k) objawy, które mogą sugerować poważne choroby zakaźne,
l) przebyte zabiegi transplantacji z użyciem materiałów obcego gatunku – ksenogeniczne,
m) choroby dziedziczne szpiku i krwi (t.j. talasemia, sferocytoza, itd.) oraz zaburzenia krzepliwości krwi w tym trombofilia, hemofilia,
n) przeszczepienia narządów, np. nerki, serce, skóra, rogówka, opona mózgowa, wątroba.

Dawcą nie mogą zostać również osoby uzależnione, np. od alkoholu, narkotyków i leków.

Szczegółowe informacje można uzyskać kontaktując się telefonicznie z biurem Fundacji pod numerem +48 22 882 94 00.

Czy można dokonać rejestracji w bazie Fundacji DKMS Polska, jeśli jest się zarejestrowanym w innej bazie Dawców?

Podwójna rejestracja nie jest konieczna, ponieważ dane wszystkich potencjalnych Dawców komórek macierzystych wraz z typowaniami HLA przekazywane są do centralnego polskiego rejestru CRNDSiKP, a także w formie zanonimizowanej (numer Dawcy, typowania HLA, wiek, płeć) do bazy światowej i rejestrów międzynarodowych, gdzie dostępne są dla wszystkich chorych z całego świata.

Podwójna rejestracja utrudnia proces poszukiwania właściwego Dawcy, a także pociąga za sobą niepotrzebne koszty.

Jakie są metody pobierania komórek macierzystych?

Istnieją dwie metody pozyskania komórek macierzystych.

Pierwsza z nich to pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej (tzw. pobranie peryferyczne, afereza). Metoda ta stosowana jest w 80% przypadków. Zazwyczaj wiąże się ona z jednodniową wizytą w klinice pobrania. W przypadkach kiedy w ciagu jednego dnia nie uda się zebrać wystarczającej ilości komórek macierzystych, konieczne jest powtórzenie procesu kolejnego dnia.

Drugą metodą jest pobranie szpiku z talerza kości biodrowej. Metoda ta wiąże się z 2-3 dniowym pobytem w szpitalu ze względu na konieczność znieczulenia ogólnego.

Na czym polega pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej?

Na pięć dni przed pobraniem Dawca przyjmuje podskórnie czynnik wzrostu G-CSF (aplikowany po odpowiednim przeszkoleniu przez samego Dawcę lub przez personel medyczny). Substancja ta ma działanie zbliżone do hormonu i powoduje uwolnienie komórek macierzystych, występujących głównie w szpiku kostnym, do krwioobiegu. Substancja ta występuje również naturalnie w organiźmie człowieka w innych sytuacjach, np. w trakcie przechodzenia infekcji. Po zakończeniu podawania czynnika wzrostu komórki macierzyste selekcjonowane są z krwi przy użyciu specjalnej metody (afereza), zbliżonej do pobrania trombocytów. Na obu ramionach Dawcy zakładane są dojścia dożylne. Krew przepływa z jednego ramienia poprzez tzw. separator komórek i wraca drugim dojściem dożylnym do organizmu. W separatorze komórki macierzyste oddzielane są od reszty krwi pod działaniem siły odśrodkowej i zbierane jako materiał przeszczepowy. Po zebraniu wystarczającej liczby komórek materiał transportowany jest do kliniki, w której leczony jest Biorca i przeszczepiany.

Pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej odbywa się maksymalnie w ciągu dwóch następujących po sobie dni w klinice pobrań. Dawca nie wymaga pobytu stacjonarnego w szpitalu i może przenocować w hotelu.

Jakie ryzyko związane jest z pobraniem komórek macierzystych z krwi obwodowej?

Pobranie komórek macierzystych z krwi obwodowej nie wymaga ani znieczulenia ogólnego (narkozy), ani stacjonarnego pobytu Dawcy w szpitalu. Metoda pobrania komórek macierzystych z krwi obwodowej stosowana jest w medycynie od roku 1988, zaś w przypadku Dawców DKMS od roku 1996. Nie są znane żadne odległe w czasie skutki uboczne stymulacji czynnikiem wzrostu G-CSF. W ponad 20-letniej praktyce klinicznej nie zaobserwowano do tej pory żadnych wtórnych skutków tej metody odległych w czasie.

Na czym polega pobranie komórek macierzystych z talerza kości biodrowej?

W przypadku tej metody komórki macierzyste pobiera się z talerza kości biodrowej (nie mylić z rdzeniem kręgowym) za pomocą igły punkcyjnej Cały zabieg trwa około 60 minut i wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym. W trakcie zabiegu konieczne jest wykonanie dwóch niewielkich nacięć, których proces gojenia przebiega z reguły bardzo szybko. W tym przypadku pobiera się około jednego litra mieszanki składającej się z krwi i szpiku kostnego. Pobrany materiał regeneruje się całkowicie w czasie 2-3 tygodni. Ze względu na znieczulenie ogólne Dawca z reguły przyjmowany jest do kliniki pobrania na jeden dzień przed zabiegiem i pozostaje tam około 2-3 dni. Procedura pobierania szpiku odbywa się w warunkach całkowitej sterylności (sprzęt i narzędzia są jednorazowe, wysterylizowane).

Jakie ryzyko związane jest z pobraniem szpiku kostnego z talerza kości biodrowej?

Ponieważ pobranie szpiku kostnego bez znieczulenia byłoby bolesne, konieczne jest znieczulenie ogólne. Ryzyko zagrażających życiu komplikacji zastosowania znieczulenia ogólnego lekarze oceniają na mniej niż 1:50.000. Po pobraniu u Dawcy występować może ból podobny do lekkiego stłuczenia oraz w sporadycznych przypadkach mdłości, będące efektem znieczulenia ogólnego. Istnieje także niewielkie ryzyko infekcji rany.

Czy w trakcie typowania jest określana grupa krwi Dawcy?

Grupa krwi nie jest istotna przy typowaniu. Ważna jest za to kombinacja antygenów HLA. Znalezienie 100% zgodności pomiędzy Dawcą i Biorcą jest bardzo skomplikowane i może być przyrównane do przysłowiowego poszukiwania igły w stogu siana. Kiedy dochodzi do znalezienia zgodnego genetycznie Dawcy z Biorcą, wtedy określana jest grupa krwi Dawcy.

Po przeszczepieniu komórek macierzystych Biorca przejmuje grupę krwi Dawcy.

Czy podczas określania cech zgodności antygenowej będzie wykonany test na obecność wirusa HIV?

Podczas badania próbki krwi lub wymazu z jamy ustnej określa się jedynie cechy zgodności antygenowej. Dodatkowe badania mające na celu wykluczenie obecności wszelkich wirusów (nie tylko HIV, ale również wirusów żółtaczki zakaźnej typu B i C), wykonywane są w momencie zostania faktycznym Dawcą. W celu wykonania tych badań potrzebne jest pobranie próbki krwi. O wszystkich działaniach zawsze informujemy na bieżąco.

Czy będąc w ciąży można być potencjalnym Dawcą?

Kobieta będąca w ciąży może zarejestrować się jako potencjalny Dawca (o ile nie ma innych przeciwskazań). Wówczas na formularzu rejestracyjnym w polu przeznaczonym na dodatkowe informacje należy odnotować ten fakt oraz wpisać planowaną datę porodu.

Natomiast będąc zarejestrowanym potencjalnym Dawcą należy poinformować Fundację o ciąży (pisząc na rejestracja@dkms.pl i podając planowaną datę porodu).

W obu przypadkach na czas ciąży i 6 miesięcy po porodzie zakładana jest blokada, która powoduje, że w tym czasie kobieta nie jest brana pod uwagę podczas poszukiwań. Po upływie tego czasu blokada zostaje automatycznie zdjęta.

Jak długo trwa proces badań kontrolnych w przypadku stwierdzenia zgodności pomiędzy Pacjentem a Dawcą?

Od momentu stwierdzenia zgodności pomiędzy Pacjentem a Dawcą (po wykonaniu typizacji potwierdzającej, tj. bezpośredniego porównania próbek krwi Dawcy i Pacjenta) Dawcy) do momentu oddania komórek macierzystych lub szpiku kostnego może minąć od jednego do trzech miesięcy. Zależy to od stanu zdrowia Pacjenta.

W trakcie badań nastąpi wykluczenie wszelkich zagrożeń zdrowotnych ze strony Dawcy (np. najistotniejsze choroby zakaźne).

Czy potencjalny Dawca może zrezygnować z zostania Dawcą?

Istnieją powody osobiste oraz inne, które mogą skłonić potencjalnego Dawcę do wycofania się, nawet na krótko przed przystąpieniem do zadeklarowanego dawstwa. W takich przypadkach oczywiście szanujemy decyzję Dawcy. Nie jest to dla nas łatwe, tym bardziej, że udało już się znaleźć „genetycznego bliźniaka”. Może to dramatycznie pogorszyć sytuację chorego, a nawet doprowadzić do jego śmierci.

Gdy dochodzi do cofnięcia zgody na krótko przed właściwym przeszczepieniem, Pacjent jest już w fazie przygotowywania do przeszczepienia, której nie da się cofnąć. Jeśli w tym czasie nie nastąpi przeszczepienie komórek macierzystych, Pacjent może umrzeć.

Dlatego decyzja o rezygnacji powinna być podejmowana świadomie i z należytą rozwagą i być podyktowana jedynie bezwzględną koniecznością ( np. przyczynami zdrowotnymi, ważnymi zdarzeniami rodzinnymi).

Czy Dawca może sam wybrać metodę pobrania komórek macierzystych?

O metodzie pobrania zawsze dycyduje lekarz prowadzacy Pacjenta. Wybór metody jest uzależniony m. in. od stanu zdrowia Biorcy i choroby, na którą cierpi. W konkretnych przypadkach ze względów medycznych preferowane lub eliminowane są określone sposoby pobrań.

W miarę możliwości uwzględniane są indywidualne preferencje Dawcy, jednak powinien być on przygotowany na obie metody.

W jaki sposób Dawca jest przygotowywany do pobrania komórek macierzystych?

Przed pobraniem komórek macierzystych Dawca poddawany jest dokładnym badaniom w celu weryfikacji stanu zdrowia i wykluczenia wszelkich zagrożeń dla Dawcy i Pacjenta. Badania wykonywane są przed pobraniem i dopiero po stwierdzeniu braku jakichkolwiek przeciwwskazań dochodzi do pobrania.

Gdy pobranie wykonywane jest z krwi obwodowej, na 5 dni przed pobraniem Dawca przyjmuje preparat stymulujący komórki macierzyste (G-CSF). W tym przypadku Dawca przebywa w szpitalu jeden, maksymalnie dwa dni.

Gdy dochodzi do pobrania szpiku z talerza kości biodrowej, Dawca przebywa w szpitalu 2-3 dni ze względu na znieczulenie ogólne

Czy na czas zabiegu Dawca otrzymuje zwolnienie lekarskie?

Tak, Dawca otrzymuje zwolnienie lekarskie. Kodeks pracy gwarantuje Dawcy komórek macierzystych 100% wynagrodzenie za czas jego nieobecności w pracy (związanej zarówno z badaniami wstępnymi, jak i pobraniem komórek z krwi obwodowej bądź szpiku).

Czy Dawca po pobraniu szpiku kostnego lub komórek macierzystych może odczuwać dolegliwości?

Dolegliwości w przypadku pobrania szpiku kostnego są głównie wynikiem punkcji szpiku. Bóle występują z reguły bezpośrednio po pobraniu i mogą się znacznie wahać - zarówno pod względem czasu trwania, jak i intensywności (często opisywane jest uczucie zbliżone od uderzenia o krawędź stołu). Zazwyczaj ustępują po kilku dniach.

W przypadku pobrania komórek macierzystych z krwi obwodowej dochodzi do stymulacji komórek macierzystych przez czynnik wzrostu G-CSF, który występuje również naturalnie w organiźmie również w innych sytuacjach, np. podczas infekcji. W związku z tym występować mogą symptomy grypopodobne. Zażycie środka przeciwbólowego eliminuje je w skuteczny sposób.

Jak długo trwa rekonwalescencja po pobraniu szpiku kostnego?

Czas rekonwalescencji jest zróżnicowany. Niektórzy Dawcy wracają do formy już po upływie jednego lub dwóch dni, inni potrzebują nieco więcej czasu, zwykle pięć dni. Ubytek szpiku kostnego ulega całkowitej regeneracji już po upływie dwóch tygodni.

Jeśli Dawca odda komórki macierzyste, to kiedyś może mu ich zabraknąć?

Organizm odbudowuje komórki macierzyste w ciągu dwóch tygodni. Proces ten jest podobny do pobierania krwi i nie prowadzi do trwałej utraty komórek macierzystych.

Czy Dawca może skontaktować się z Pacjentem, któremu przeszczepiono jego komórki macierzyste?

Poprzez Fundację DKMS Polska każdy Dawca może otrzymać informację na temat procesu powrotu do zdrowia Biorcy. Można również nawiązać z Pacjentem pisemny kontakt. Jednak ze względu na ochronę danych osobowych, w okresie pierwszych dwóch lat po przeszczepieniu musi być zachowana anonimowość Dawcy. Po upływie tego okresu może dojść do bezpośredniego kontaktu i osobistego spotkania Dawcy i Biorcy. Jeśli tylko obie strony wyrażą chęć spotkania, Fundacja pomoże takie spotkanie zorganizować. Jeżeli jednak Dawca albo Biorca żyją w kraju, w którym przepisy prawa zobowiązują do zachowania anonimowości (np. Belgia, Francja, Włochy, Holandia, Wielka Brytania, Finlandia, Brazylia, Hiszpania), możliwy jest jedynie kontakt listowny. W niektórych krajach wykluczona jest jakakolwiek możliwość kontaktu Dawcy i Biorcy.

Pytania ogólne

Jak finansowana jest działalność Fundacji DKMS Polska?

Przy finansowaniu rejestracji nowych potencjalnych Dawców DKMS zdane jest na datki pieniężne od osób prywatnych i instytucji. Koszt rejestracji jednego potencjalnego Dawcy wynosi 250 PLN. Narodowy Fundusz Zdrowia refunduje natomiast koszty prowadzenia szczegółowej typizacji przy poszukiwaniu Dawcy dla konkretnego Pacjenta oraz organizacji pobierania komórek macierzystych.

Działalność Fundacji jest co roku poddawana weryfikacji przez biegłych rewidentów księgowych. Ponadto rzetelnie prowadzimy wymaganą prawem sprawozdawczość.

Kto ponosi koszty badań materiału genetycznego pobranego podczas rejestracji?

Koszty te pokrywa Fundacja DKMS ze środków własnych. Dla Dawcy rejestracja jest zupełnie bezpłatna. Przebadanie i zarejestrowanie jednego Dawcy to koszt 250 PLN. Nie jest on refundowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Od początku istnienia Fundacja DKMS Polska może rozwijać bazę rejestrując kolejnych potencjalnych Dawców m.in. dzięki darowiznom osób indywidualnych i finansowemu wsparciu firm.

Każda, nawet najmniejsza wpłata pozwoli pozyskać więcej potencjalnych Dawców komórek macierzystych. Rejestracja w bazie jest bezpłatna, ale będziemy niezmiernie wdzięczni za pokrycie kosztu rejestracji choćby częściowo poprzez przekazanie darowizny.

Kto pokrywa koszty związane z oddaniem komórek macierzystych przez Dawcę?

Dawcy przysługuje zwolnienie lekarskie płatne w 100% w czasie przygotowywania do pobrania komórek macierzystych lub szpiku kostnego oraz w trakcie samego pobrania.

Wszelkie dodatkowe koszty (np. podróży, hoteli) pokrywa DKMS Polska. Fundacja DKMS organizuje i aktywnie uczestniczy w przygotowaniu Dawcy do oddania komórek macierzystych.

Czy można otrzymać potwierdzenie przekazania darowizny na rzecz Fundacji DKMS Polska?

Każda osoba bądź instytucja może uzyskać potwierdzenie przekazania darowizny.

W przypadku przekazania darowizny w formie gotówki, możliwe jest otrzymanie dokumentu potwierdzającego przekazanie darowizny. W tym celu należy skontaktować się z biurem Fundacji na adres darowizny@dkms.pl i podać imię i nazwisko lub nazwę organizacji oraz pełny adres.

W przypadku dokonania darowizny w postaci przelewu na konto Fundacji, potwierdzeniem przekazania darowizny jest potwierdzenie wykonania przelewu, jakie każdy może wygenerować samodzielnie z własnego rachunku bankowego.

Jak duże są szanse na zostanie faktycznym Dawcą?

Jak pokazują statystyki, w ciągu 10 lat od rejestracji, maksymalnie 5 na 100 zarejestrowanych osób zostaje Dawcą. Na zostanie Dawcą wcześniej niż w przeciągu 10 lat, wyższe szanse mają osoby młode. 1% z nich zostaje faktycznym Dawcą w ciągu pierwszego roku od rejestracji.

W jaki sposób chronione są dane osobowe Dawców?

Dla Fundacji DKMS Polska ochrona danych osobowych potencjalnych Dawców ma priorytetowe znaczenie. Zbiór danych osobowych Dawców zarejestrowany jest w GIODO (Główny Inspektor Ochrony Danych Osobowych) pod nr 077862. Zgodnie z obowiązującą ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29 sierpnia 1997 roku dane są zbierane oraz przetwarzane tylko po uzyskaniu uprzedniej zgody potencjalnego Dawcy. Dane są przechowywane przy zachowaniu maksymalnych środków bezpieczeństwa.

Dane osobowe przekazywane są do rejestru polskiego oraz do rejestrów światowych zgodnie z obowiązującym prawem. Do w/w rejestrów dane są przekazywane w postaci cech zgodności tkankowej, wieku, płci oraz numeru, pod którym Dawca jest zarejestrowany w bazie danych Fundacji DKMS Polska.

Jak ubezpieczony jest Dawca?

Fundacja DKMS posiada ubezpieczenie od wszelkich przypadków, które mogą się wydarzyć podczas organizowanych Dni Dawcy. Ubezpieczeni są również Dawcy, od których pobierane są komórki macierzyste do przeszczepienia.

Wysokość ubezpieczenia to odpowiednio 50 000 Euro w przypadku rejestracji Dawcy i 150 000 Euro w momencie uruchomienia procedury doboru Dawcy i pobrania komórek macierzystych bądź szpiku.

Do czego służy karta Dawcy DKMS?

Po około 3-4 miesiacach od rejestracji, Dawca otrzymuje pocztą kartę Dawcy DKMS, która jest potwierdzeniem rejestracji w bazie Dawców komórek macierzystych. Widnieje na niej osobisty numer Dawcy.

W przypadku kontaktowania się z Fundacją, należy mieć przy sobie kartę, aby móc podać swój numer Dawcy - ułatwi to naszą pracę.

W naszej pracy jakość danych Dawcy, np. dotyczących aktualnego miejsca zamieszkania jest bardzo ważna. To jeden z powodów, dla których DKMS wysyła kartę Dawcy DKMS do wszystkich potencjalnych Dawców komórek macierzystych i raz w roku wysyła pocztą elektroniczną biuletyn informacyjny. W ten sposób sprawdzamy adresy i informujemy Dawców na bieżąco o wszystkich nowościach.

Jak dokonać aktualizacji w bazie DKMS w przypadku zmiany nazwiska, adresu lub numeru telefonu?

Informacje o zmianach można przesłać za pośrednictwem FORMULARZA AKTUALIZACJI DANYCH.

Można również napisać na skrzynkę e-mailową: aktualizacja@dkms.pl

Zmiany można też dokonać pisząc na adres:

Fundacja DKMS Baza Dawców Komórek Macierzystych Polska
ul. Altowa 6 lok. 9
02-386 Warszawa

Należy podać swój numer Dawcy nadany podczas rejestracji oraz dane, których dotyczy zmiana (adres, nazwisko, itp.).

Gdzie odbywa się pobranie komórek macierzystych?

Pobieranie powinno odbywać się tylko w wyspecjalizowanej klinice, która przeszła odpowiednią procedurę certyfikacji. Fundacja stara się, aby pobranie miało miejsce jak najbliżej miejsca zamieszkania Dawcy, ale ostatecznie o tym, gdzie się odbędzie decyduje dostępność miejsc w klinikach pobrania. W sytuacji, gdy konieczny jest dojazd do kliniki pobrania, Fundacja zajmuje się organizacją logistyczną. Troszczymy się o przejazd Dawcy z jego miejsca zamieszkania do kliniki oraz o zapewnienie miejsca w hotelu i pokrycie innych kosztów. Również transport szpiku kostnego lub komórek macierzystych do Pacjenta organizowany jest przez DKMS. Dawca nie ponosi przy tym absolutnie żadnych kosztów.

Jaką jakość ma typowanie w Fundacji DKMS?

Podczas doboru Dawcy i Biorcy analizowane są cechy zgodności tkankowej. Im dokładniej oznaczone są cechy zgodności tkankowej (tzw. badanie w wysokiej rozdzielczości), tym szybciej można sprawdzić, czy dana osoba może stać się dla Pacjenta Dawcą komórek macierzystych. Według aktualnego stanu wiedzy, najlepiej jest, kiedy zgodność ta wynosi 9-10 cech tkankowych. Aby zaoszczędzić cenny czas, DKMS od maja 2010 roku przeprowadza typowanie w wysokiej rozdzielczości 10 cech tkankowych najważniejszych dla powodzenia przeszczepienia.

Fundacja DKMS wyróżnia się jednak nie tylko jakością. W laboratoriach, w których przeprowadzane są badania, możliwe jest typowanie powyżej 25 tys. próbek miesięcznie. Osoby, które rejestrują się w bazie DKMS, mogą być więc pewne, że ich cechy tkankowe zostaną poddane typowaniu i udostępnione tak szybko, jak to możliwe, aby jak najszybciej pomóc chorym.

Ile antygenów HLA jest określanych podczas badania materiału genetycznego pobranego podczas rejestracji?

Badanie antygenów HLA przeprowadzone jest w wysokiej rozdzielczości. Oznaczone są antygeny A, B, C, DRB1 DQ oraz DP. Takie określenie antygenów HLA jest wystarczające dla klinik transplantacyjnych, aby uzyskać informację na temat zgodności Dawcy z Pacjentem.

Czy szpik kostny ma coś wspólnego z rdzeniem kręgowym?

Rdzeń kręgowy (część ośrodkowego układu nerwowego) i szpik kostny (najważniejszy narząd krwiotwórczy u ludzi) są często mylone. Rdzeń kręgowy, który znajduje się w kręgosłupie, pozostaje w procesie pobrania komórek macierzystych nienaruszony. Szpik kostny/komórki macierzyste pobiera się z talerza kości biodrowej. Pobranie przeprowadza się w znieczuleniu ogólnym.

Czy grupa krwi Dawcy musi być taka sama co Pacjenta?

Przy przeszczepieniu komórek macierzystych nie jest ważna zgodność grup krwi, lecz możliwie jak największa zgodność cech tkankowych (antygenów HLA) pomiędzy Dawcą a Pacjentem. Znalezienie 100% zgodności pomiędzy Dawcą i Biorcą, jest bardzo skomplikowane i może być przyrównane do przysłowiowego poszukiwania igły w stogu siana. Kiedy dochodzi do znalezienia Dawcy zgodnego genetycznie z Biorcą, wtedy określana jestjego grupa krwi. Po przeszczepieniu, wraz z komórkami macierzystymi Dawcy, Biorca przejmuje jego grupę krwi.

Czy komórki macierzyste można oddać kilkukrotnie?

Ponieważ komórki macierzyste po pobraniu się regenerują, można oddawać je wielokrotnie. Są Dawcy, których komórki macierzyste mogą być odpowiednie dla wielu Pacjentów. Fundacja DKMS dba o to, aby Dawca nie był poddawany zbyt dużym obciążeniom. Szczególnie chodzi o Dawcę, który oddał właśnie swoje komórki macierzyste Pacjentowi i jest traktowany jako „rezerwowy“, na wypadek nawrotu choroby Pacjenta i konieczności ponownego pobrania materiału przeszczepowego.. Jest „zarezerwowany“, więc nie może oddawać komórek macierzystych dla innych Pacjentów.

Jednocześnie fundacja DKMS robi wszystko, aby każdy potrzebujący Pacjent znalazł zgodnego genetycznie, niespokrewnionego Dawcę.

Pytania dotyczące Pacjentów

W jakich przypadkach dokonuje się przeszczepienia komórek macierzystych?

Przeszczepienia komórek macierzystych dokonuje się głównie u Pacjentów cierpiących na choroby układu krwiotwórczego. Należą do nich choroby nowotworowe układu krwiotwórczego takie jak białaczki, chłoniaki, zespoły mieloproliferencyjne, nienowotworowe zespoły uszkodzeń szpiku, takie jak ciężka niedokrwistość aplastyczna, zaburzenia krwinek czerwonych i granulocytów, ciężkie, wrodzone niedobory odporności u dzieci. Najczęściej przeszczepienia komórek macierzystych dokonuje się jednak w różnych postaciach białaczki.

To, czy można dokonać przeszczepienia, zależy od wieku, rodzaju i stopnia zaawansowania choroby oraz ogólnego stanu zdrowia Pacjenta. Oczywiście musi być spełniony warunek podstawowy, czyli trzeba znaleźć zgodnego genetycznie Dawcę.

Jak przebiega poszukiwanie Dawcy?

W pierwszej kolejności klinika, w której leczy się Pacjent, sprawdza czy żadne z rodzeństwa nie ma zgodnego HLA. Jeśli członkowie rodziny nie są zgodnymi Dawcami, wówczas rozpoczyna się poszukiwanie Dawcy niespokrewnionego w rejestrach krajowych i zagranicznych.

W momencie znalezienia zgodnego genetycznie Dawcy, Ośrodek Dawców Szpiku właściwy dla niego, kontaktuje się z daną osobą i koordynuje wszystkie działania zmierzające do pobrania komórek macierzystych oraz samo pobranie.

Co się stanie, jeśli odpowiedni Dawca nie zostanie znaleziony?

Jeśli w rejestrach światowych nie znajduje się zgodny genetycznie Dawca, wówczas stosowane są inne środki lecznicze, które jednak moga okazać się mniej skuteczne. Przeszczepienie komórek macierzystych jest często jedyną szansą na całkowite wyzdrowienie.

Jak dokonuje się transferu komórek macierzystych od Dawcy do Biorcy?

Transfer komórek macierzystych od Dawcy do Biorcy odbywa się podobnie jak zabieg transfuzji krwi. Przeszczepiane komórki macierzyste przenoszone są przez krew w organizmie i samodzielnie umieszczają się w przestrzeni szpiku kostnego Pacjenta. Proces ten znany jest jako „zadomowienie“. Jest to miejsce, w którym powstają nowe, zdrowe komórki krwi. W czasie pierwszych 2-4 tygodni Pacjent pozostaje w izolatce, aby maksymalnie ograniczyć ryzyko wszelkich infekcji.

Czy wraz z przekazaniem komórek macierzystych Dawca może zarazić Biorcę inną chorobą?

Przed pobraniem komórek macierzystych od Dawcy jest on bardzo dokładnie badany, aby taką możliwość wykluczyć.

Kiedy i gdzie odbywa się przeszczepienie?

W celu zredukowania ryzyka infekcji przeszczepienie odbywa się w specjalnym, odizolowanym gabinecie zabiegowym. Przeszczepienie powinno odbyć się w ciągu 48 godzin od pobrania komórek macierzystych lub szpiku kostnego od Dawcy. „Dzień zero“ to dzień, w którym przetransferowane są komórki macierzyste.

Jak Pacjent jest przygotowywany do przeszczepienia?

Pacjent jest przyjmowany do szpitala na około 2 tygodnie przed planowanym przeszczepieniem. Po przeprowadzeniu badań wstępnych rozpoczyna się faza właściwego przygotowania do przeszczepienia komórek macierzystych. Na 7-10 dni przed przeszczepieniem Pacjent jest przenoszony na oddział, na którym przeszczepienie zostanie dokonane. Tam poddawany jest chemioterapii i radioterapii. Celem tych zabiegów jest zniszczenie chorych komórek oraz wytłumienienie systemu immunologicznego po to, aby uniknąć odrzucenia przez organizm Pacjenta komórek macierzystych Dawcy.

Kiedy system immunologiczny Pacjenta jest maksymalnie osłabiony, dalszy etap przygotowania Pacjenta do przeszczepienia powinien odbywać się w pomieszczeniu wolnym od szpitalnych bakterii. Należy uczynić wszystko, aby zmniejszyć ryzyko infekcji do minimum. Na tym etapie Pacjent jest zależny od komórek macierzystych Dawcy, które pozwolą jego organizmowi na samoistną produkcję krwi.

Jakie są szanse wyzdrowienia Pacjenta w przypadku przeszczepienia?

Jak pokazują statystyki, 40 - 80% przeszczepień kończy się sukcesem. Jednak każde przeszczepienie powinieno być traktowany indywidualnie, ponieważ szansa wyzdrowienia zależy od ogólnego stanu zdrowia Pacjenta, jego wieku, wystąpienia ewentualnych komplikacji po przeszczepieniu.

Jakie są pierwsze oznaki, że przeszczepienie się udało?

Po około dwóch tygodniach od przeszczepienia pierwszą oznaką powodzenia jest wzrost liczby białych krwinek, który jest dowodem na to, że nowe komórki macierzyste działają dobrze wypełniając swoje zadanie w budowaniu zdrowych komórek krwi. Zwykle dzieje się to znacznie szybciej w przypadku przeszczepienia komórek macierzystych z krwi obwodowej, niż w przypadku przeszczepienia szpiku kostnego. Jeśli liczba białych krwinek wzrasta, wzrasta również szansa Pacjenta na nowe życie.

Jakie komplikacje mogą wystąpić u Pacjenta po przeszczepieniu?

W trakcie przygotowywania Pacjenta do przeszczepienia mogą wystąpić objawy będące skutkami ubocznymi chemioterapii czy też radioterapii, takie jak mdłości czy wymioty. Bezpośrednio po przeszczepieniu istnieje podwyższone ryzyko infekcji, ponieważ system immunologiczny Pacjenta jest bardzo osłabiony i po przeszczepieniu bardzo powoli się odbudowuje. Niestety mogą też nastąpić nawroty choroby, kiedy nie wszystkie komórki nowotworowe zostały zniszczone.

Po przeszczepieniu może okazać się również, że układ odpornościowy Dawcy atakuje organizm Biorcy (choroba „przeszczep przeciw gospodarzowi”). Mogą pojawić się komplikacje o różnym stopniu nasilenia.

Dla bezpieczeństwa, Dawca, który oddał komórki macierzyste jest zarezerwowany dla Pacjenta przez okres dwóch lat na wypadek nawrotu choroby lub konieczności ponownego oddania komórek z powodu odrzucenia przeszczepienia.