Przejdź do usługi Twój e-pit na portalu Ministerstwa Finansów. Aby przekazać 1,5% Fundacji DKMS wyszukaj na liście OPP Fundację DKMS lub skopiuj numer KRS: 0000 318 602
Zrobią wszystko dla przyjaciół i bliskich, angażują się w ważne sprawy, ale na widok igły często robią krok w tył. Z ogólnopolskiego badania Biostat zrealizowanego dla Fundacji DKMS wyłania się zaskakujący obraz: młodzi Polacy chcą pomagać- robi to aż 7 na 10 osób -ale najchętniej na własnych zasadach i we własnej strefie komfortu. Co dzieje się z ich „oddaniem”, gdy wymaga ono wyjścia poza codzienne schematy?
Pomoc w strefie komfortu
Agencja badawcza Biostat zapytała blisko 400 młodych Polaków w wieku pomiędzy 18 a 30 lat o spontaniczne skojarzenia ze słowem „oddanie”. Zaledwie 3 osoby pomyślały o dawstwie biologicznym. Dla młodych dorosłych oddanie to przede wszystkim poświęcenie swojego czasu (49,9%) i lojalność (47%) najchętniej okazywana tym, których dobrze znają i którzy są najbliżej. Choć 7 na 10 z nich realnie angażuje się w pomoc. Zapał do pomagania spada, gdy musimy wyjść ze strefy komfortu.
Młode pokolenie najchętniej przekazuje pieniądze (47,5%) lub oddaje rzeczy i żywność (28,6%). Co piąta osoba z kolei podpisuje petycje i motywuje innych do działania. 6 na 10 osób przyznaje, że lubią widzieć konkretny efekt. Poświęcają się dla bliskich częściej niż dla własnej korzyści, nieco rzadziej dla społeczności, jednak w ponad 15,1% są w stanie bezinteresownie pomagać obcej osobie.
Warto przy tym podkreślić, że młode pokolenie czuje ogromną sprawczość i chce mieć realny wpływ na otoczenie - 2 na 3 badanych wierzy w to, że „jedna osoba może realnie zmienić czyjś świat”.
Zderzamy się ze ścianą mitów
Coraz mniej atrakcyjne stają się długoterminowe zobowiązania, szczególnie takie, gdzie nie widać natychmiastowego efektu jak np. rejestracja w bazie potencjalnych dawców szpiku. Problemem jest też niska świadomość, na czym w ogóle taka pomoc polega. W większości pytań związanych z dawstwem szpiku odpowiedź „Trudno powiedzieć” padała w ponad 40% przypadków. Do tego dochodzą szkodliwe mity, z którymi stara się walczyć Fundacja DKMS w nowej kampanii „Co Ty wiesz o oddaniu?”.
W jej głównym spocie, obok Piotra Stramowskiego, występują faktyczni dawcy szpiku oraz byli pacjenci, którzy dzięki zgodnemu dawcy otrzymali drugą szansę na życie. Bohaterowie kampanii dzielą się także swoimi doświadczeniami w krótkich materiałach wideo, wyjaśniając, jak naprawdę wygląda rejestracja i donacja. Kampania ma nie tylko obalać mity i oswajać obawy, ale przede wszystkim zachęcać młodych ludzi do świadomego podejmowania decyzji o dołączeniu do bazy potencjalnych dawców szpiku.
Największą barierą jest ból i strach przed igłami. To one budzą obawy 49% respondentów. Ci, którzy pobranie mają już za sobą – faktyczni dawcy szpiku – mówią jednak, że strach ma tylko wielkie oczy.
Podobnego zdania byli dawcy faktyczni, którzy wzięli udział badaniu Fundacji DKMS w 2025 roku. 94% z nich uznało pobranie komórek krwiotwórczych z krwi obwodowej za „mało bolesne” lub „całkowicie bezbolesne”, a w przypadku pobrania szpiku z talerza kości biodrowej takiej odpowiedzi udzieliło 86% ankietowanych.
Sama rejestracja w bazie potencjalnych dawców szpiku, choć powinna zostać zrobiona świadomie, nie jest zobowiązaniem wiążącym, czego boi się 48% ankietowanych. Z procedury można się wycofać, jednak należy to zrobić możliwie szybko, najlepiej przed lub w momencie pierwszego kontaktu ze strony fundacji, zanim osoba chora będzie przygotowywana do procedury transplantacji.
Szkodliwe mity sprawiają również, że młodzi ludzie rezygnują z rejestracji, zanim w ogóle poznają fakty.
Regeneracja po oddaniu krwiotwórczych komórek macierzystych z krwi obwodowej przeważnie trwa kilka dni – do tygodnia, a sam szpik – po pobraniu z talerza kości biodrowej – regeneruje się w ciągu 2-4 tygodni. Nie ma także danych wskazujących na to, by donacja zwiększała ryzyko zachorowania na nowotwory, czego obawia się 15% osób, a 39% nie ma na ten temat wiedzy.
Dlaczego młodzi są tak potrzebni?
Chociaż w Polsce zarejestrowanych jest ponad 2,5 mln dawców potencjalnych, z czego 2,2 mln pochodzi z bazy Fundacji DKMS, hematolodzy podkreślają, że te dwa miliony nie są na zawsze.
Nie każdy zostanie dawcą szpiku
Aktualnie w bazie Fundacji DKMS zarejestrowane jest ok. 10% uprawnionej do tego populacji, czyli osób w wieku 18-61 lat. Chociaż w porównaniu z wieloma rejestrami światowymi to bardzo dużo, to wciąż tylko połowa polskich pacjentów znajduje dawcę w naszym kraju. Szansa na zostanie dawcą faktycznym jest niewielka. Wynosi ok. 0,1% w ciągu pierwszego roku od rejestracji (blisko 0,4% w grupie dawców do 25 r.ż. płci męskiej) i ok. 1% w ciągu pierwszych 10 lat od rejestracji (blisko 3% w grupie młodych mężczyzn).
Ci, którzy jednak zostaną dawcami, mogą liczyć na przywileje. To m.in. darmowa komunikacja miejska w wielu miastach, refundacja niektórych leków i brak kolejek do lekarzy.
3 na 10 osób obawia się, że to skomplikowane
Sama rejestracja w bazie jest bardzo prosta, darmowa, bezbolesna i trwa zaledwie kilka minut. Wystarczy zamówić bezpłatny pakiet rejestracyjny do domu, a następnie zgodnie z instrukcją wypełnić formularz, pobrać wymaz z wewnętrznej strony policzka i za darmo odesłać wybraną metodą.
Wystarczy mieścić się w przedziale wiekowym pomiędzy 18. a 55. lat, mieć BMI pomiędzy 16,5 a 40 i mieszkać na stałe w Polsce. Wbrew powszechnym przekonaniom, wiele chorób, takich jak np. Hashimoto, nie jest przeciwwskazaniem do rejestracji.
Procedura pobrania jest w pełni koordynowana przez Fundację DKMS i odbywa się możliwie blisko miejsca zamieszkania dawcy tak, by stanowiła dla niego jak najmniejsze obciążenie. O tym również więcej powiedzieli dawcy faktyczni w przeprowadzonym w 2025 roku przez IMAS International badaniu – 90% z nich uznało, że to nic trudnego.
Podejmując decyzję o dołączeniu do bazy dawców szpiku, warto zrobić to z pełną świadomością. Choć sam proces jest równie prosty co założenie konta w nowej aplikacji, to nie jest to zwykła „subskrypcja”. Wycofanie się w kluczowym momencie może mieć swoje konsekwencje, ponieważ po drugiej stronie czeka człowiek, dla którego możemy okazać się jedyną nadzieją na życie. Dlatego tak ważne jest, by nasza chęć pomocy była przemyślana.
Sprawdź co wiesz o oddaniu na www.dkms.pl/toproste
Więcej informacji o Fundacji DKMS: http://www.dkms.pl
Kontakt dla mediów:
Michał Wasielewski
Specjalista ds. PR
michal.wasielewski@dkms.pl
+48 532 451 813
