O nowotworach krwi

Zespoły mielodysplastyczne – leczenie, objawy MDS

Zespoły mielodysplastyczne niekiedy mylone są z innymi przewlekłymi schorzeniami lub postaciami anemii czy małopłytkowości. Jej wczesne wykrycie daje szansę na lepsze prowadzenie choroby oraz przeciwdziałanie w rozwojowi ostrej białaczki szpikowej. Jak rozpoznać oznaki choroby i jak się ją leczy?

Ostatnia aktualizacja: 27.07.2022

Zespół mielodysplastyczny – przyczyny powstania

Zespół mielodysplastyczny, nazywany też MDS (z ang. myelodysplastic syndrome), potrafi rozwijać się niepostrzeżenie przez wiele lat – najczęściej dotyka osoby starsze i charakteryzuje się obniżeniem liczby komórek krwi w krwiobiegu. Przebieg choroby może być związany z obniżeniem:

  • krwinek czerwonych (erytrocytów) – odpowiedzialnych za transport tlenu w organizmie;
  • płytek krwi (trombocytów) – których zadaniem jest zachowanie odpowiedniej krzepliwości krwi;
  • białych krwinek (leukocytów) – odpowiadających za odporność organizmu, a także m.in. zwalczanie infekcji bakteryjnych i wirusowych.

Przyczyny rozwoju zespołu mielodysplastycznego są do dziś nieznane – specjaliści wskazują, że na wystąpienie MDS najbardziej narażone są te osoby, które pracowały lub przebywały w otoczeniu toksycznych substancji chemicznych (m.in. benzenu, toluenu i ksylenu), a także nałogowo paliły tytoń. Kolejną grupą ryzyka objęci są Pacjenci, którzy w przeszłości byli narażeni na działanie pestycydów, herbicydów oraz farb do włosów. Warto wiedzieć, że choroba może wystąpić także po przebytej radio- i chemioterapii oraz w wyniku predyspozycji genetycznych.

Przeczytaj także: Skład krwi i funkcje składników krwi

Zespół mielodysplastyczny – objawy i diagnostyka

Jako miejsce produkcji komórek krwi – erytrocytów, trombocytów i leukocytów – wskazuje się szpik kostny. To właśnie w nim przechowywane są komórki macierzyste, które stanowią podstawę krwiotwórczej funkcji układu kostnego – dzięki nim nowopowstałe krwinki nabierają swoistych cech i właściwości. Pod wpływem rozmaitych czynników dojrzewają i w rezultacie przechodzą do krwiobiegu, aby pełnić wyznaczone role w organizmie człowieka.

U osób chorujących na zespół mielodysplastyczny dochodzi do nieodwracalnego uszkodzenia komórek macierzystych – od prawidłowo wytworzonych hemocytów (komórek krwi) nowopowstałe krwinki różnią się wyglądem i funkcjami. Wskutek niewłaściwej budowy nie przedostają się do układu krwionośnego, przez co zostaje zmniejszona ilość składników krwi (uwidaczniają to m.in. wyniki morfologii). MDS może dotyczyć zarówno jednego, dwóch, jak i trzech linii komórkowych naraz, a jego charakterystycznymi objawami są:

  • przy obniżeniu erytrocytów – niedokrwistość: np. osłabienie, zmęczenie, bóle głowy, bladość skóry, gorsa tolerancja wysiłku, duszność.;
  • przy obniżeniu trombocytów – małopłytkowość: m.in. zasinienia, punktowe wybroczyny, krwawienie z błon śluzowych, z układu pokarmowego oraz dróg rodnych;
  • przy obniżeniu leukocytów – leukopenia: różnorakie zaburzenia odporności organizmu i zwiększone predyspozycje do wystąpienia infekcji bakteryjnych, grzybiczych i wirusowych.

Diagnostyka zespołu mielodysplastycznego jest trudna, a występujące objawy są często mylone m.in. z anemią o innej etiologii czy małopłytkowością. Przed postawieniem ostatecznej diagnozy, Pacjentowi zleca się wykonanie badań hematologicznych (np. pogłębioną morfologię krwi czy biopsję szpiku) i genetycznych, a także schorzeń ze strony układu pokarmowego (m.in. gastroskopię czy kolonoskopię).

Warto wiedzieć
Podczas diagnozowania zespołu mielodysplastycznego pacjent poddawany jest szczegółowej ocenie na tzw. skali rokowniczej, która umożliwia odpowiedni dobór metody leczenia i określenie przypuszczalnego rozwoju MDS.

To może Cię zainteresować: Co to są komórki macierzyste?

Leczenie zespołu mielodysplastycznego

Zarówno w przypadku nowotworów krwi, jak i zespołu mielodysplastycznego, metoda leczenia dobierana jest indywidualnie do stanu pacjenta. Badany jest m.in. dotychczasowy rozwój choroby, a także oceniane są szanse na całkowite wyzdrowienie. Osoby z MDS dzielone są na dwie grupy, w których pierwsza określana jest mianem niskiego ryzyka, a druga – wysokiego.

Warto wiedzieć
U osób ze zdiagnozowanym zespołem mielodysplastycznym, ale chorujących bezobjawowo, lekarz może zdecydować o niewłączaniu leczenia – mogłoby nieść za sobą większe powikłania, niż rozpoznana choroba.

Sposoby leczenia zespołu mielodysplastycznego

Osoby z grupy niskiego ryzyka najczęściej są pod obserwacją i nie wymagają leczenia. Czasami może zaistnieć konieczność przetoczenia koncentratu krwinek czerwonych (KKCz), które zmniejszają objawy charakterystyczne dla niedokrwistości – wykonuje się ją raz na kilka tygodni. Wśród innych sposobów wyróżnia się możliwość włączenie leczenia preparatem erytropoetyny (pobudzającego wytwarzanie czerwonych krwinek) czy lenalidomidolu – przy określonej postaci MDS (wpływa na komórki nowotworowe oraz ich otoczenie).

Pacjenci borykający się z agresywnym przebiegiem zespołu mielodysplastycznego poddawani są innym, bardziej intensywnym metodom leczenia, a jedną z nich jest alogeniczne przeszczepienie szpiku. Niestety – z powodu powikłań przeprowadzany jest jedynie u osób w dobrym stanie ogólnym, co czasami jest utrudnieniem zwłaszcza u osób starszych z powodu chorób współistniejących. Innymi sposobami na przeciwdziałanie MDS są intensywna chemioterapia, a także podawanie azacytydyny (prowadzi do naprawy nieprawidłowych komórek krwiotwórczych).

MDS a dieta i zdrowy tryb życia

Pacjentom ze zdiagnozowanym zespołem mielodysplastycznym zaleca się radykalną zmianę nawyków żywieniowych – dieta powinna opierać się na niskoprzetworzonych produktach, owocach i warzywach. Przeciwwskazane jest palenie tytoniu, które jest jedną z przyczyn rozwoju MDS, a także długotrwałe przebywanie w zasięgu substancji toksycznych dla człowieka i zwierząt.

Obok odpowiednio zbudowanych jadłospisów, bazujących na gotowanym mięsie i lekkostrawnych dodatkach, warto zatroszczyć się o zwiększenie aktywności fizycznej. Dobra kondycja pozwala na lepsze radzenie sobie z powikłaniami leczenia, a w przypadku ciężkiego przebiegu zespołu mielodysplastycznego zwiększa szanse na udane przeprowadzenie przeszczepienie szpiku, będącego jedynym skutecznym sposobem na całkowite wyleczenie.

Sprawdź również: Leczenie – jak wygląda, jakie są podstawowe standardowe terapie

Bibliografia:

1. J. Dwilewicz-Trojaczek, Zespoły mielodysplastyczne, „Onkologia w Praktyce Klinicznej – Edukacja” 2020, t. 6, supl. A.

2. A. Pluta, A. Krawczyńska, A. Wierzbowska, Standardy diagnostyczne zespołów mielodysplastycznych u osób dorosłych wg zaleceń EuropeanLeukemiaNet, „Acta Haematologica Polonica” 2015, nr 46.

Ta strona została zaktualizowana. Prosimy odśwież ją.