Rola Fundacji DKMS w procedurze przeszczepienia szpiku od Dawcy niespokrewnionego.

16 Wrzesień 2020

Jeśli na świecie lub w Polsce ktoś zachoruje na nowotwór krwi czy inną chorobę układu krwiotwórczego, i w trakcie leczenia będzie potrzebował transplantacji krwiotwórczych komórek macierzystych od Dawcy niespokrewnionego, by móc żyć, to wówczas wyspecjalizowane ośrodki rozpoczną poszukiwanie zgodnego Dawcy, tzw. „bliźniaka genetycznego”. Co dzieje się w sytuacji, gdy okazuje się, że zgodny Dawca znajduje się w bazie Fundacji DKMS? Jaką rolę w procesie pobrania pełnią koordynatorzy fundacji?
 
Gdy przeszczepienia krwiotwórczych komórek macierzystych wymaga Pacjent mieszkający w innym kraju, poszukiwaniem zgodnego Dawcy szpiku zajmują się specjalistyczne ośrodki doborowe, które sprawdzają ogólnoświatową bazę (BMDW), do której anonimowo trafiają wszyscy zarejestrowani potencjalni Dawcy szpiku na świecie. Gdy okaże się, że taka osoba, zgodna z Pacjentem w zakresie HLA, znajduje się w rejestrze polskim, w bazie Fundacji DKMS, wówczas klinika, w której leczony jest chory, zwraca się do Fundacji DKMS z pytaniem o to, czy Dawca jest dostępny, i prosi o przeprowadzenie tzw. CT - typizacji potwierdzającej (confirmatory typing).
 
W przypadku Pacjentów z Polski, analogiczną funkcję pełnią wyspecjalizowane ośrodki doborowe, które w pierwszej kolejności przeszukują polski rejestr Dawców, a gdy nie znajdują w nich zgodnego z Pacjentem Dawcy – sprawdzają ogólnoświatową bazę. Znalezienie dla Pacjenta z Polski Dawcy, pochodzącego również z Polski, w wielu aspektach jest korzystniejsze. Sprowadzenie materiału transplantacyjnego z zagranicy wiąże się ze złożoną logistyką i z większymi kosztami.  

CT (confirmatory typing) – typizacja potwierdzająca

Fundacja DKMS otrzymując informację, że w jej bazie znajduje się zgodny dla Pacjenta Dawca, dostaje również prośbę o sprawdzanie gotowości Dawcy do przystąpienia do procedury oraz jego dostępności w celu oddania komórek. Wówczas do akcji wkracza koordynator CT fundacji, który kontaktuje z potencjalnym Dawcą, informując, że ktoś właśnie potrzebuje jego pomocy. Podczas pierwszej rozmowy telefonicznej koordynator Fundacji DKMS pyta potencjalnego Dawcę o stan zdrowia oraz o to, czy podtrzymuje on chęć pomocy drugiej osobie. Już na tym etapie koordynator szczegółowo tłumaczy, jak cały proces wygląda - krok po kroku. Jeśli Dawca zdecyduje, że chce przystąpić do procedury, wówczas koordynator, po wspólnym uzgodnieniu z Dawcą, umawia termin pobrania próbki krwi, która przekazana zostanie do kliniki, w której leczony jest Pacjent. Na podstawie badania krwi, czyli typizacji potwierdzającej (CT), ustala się finalną zgodność między Dawcą a Biorcą. W międzyczasie Fundacja DKMS przeprowadza z Dawcą szczegółową ankietę medyczną, którą przeanalizują lekarze. Każda taka ankieta musi być wstępnie zaakceptowana przez lekarza Fundacji DKMS.

Zgodność potwierdzona – pobranie krok po kroku

>Jeśli typizacja potwierdzająca przebiegnie pomyślnie, klinika ponownie zgłasza się do Fundacji DKMS z prośbą o pobranie komórek krwiotwórczych od danego Dawcy, w ustalonym terminie i za pomocą konkretnej metody (o metodzie pobrania materiału transplantacyjnego decyduje lekarz prowadzący Pacjenta, wybierając tę, która będzie miała najlepszy wpływ na wynik przeszczepienia). Wtedy całą procedurę: badanie wstępne oraz pobranie prowadzi koordynator z Działu Pobrań Fundacji DKMS. Koordynator ustala z Ośrodkiem Pobierającym i kliniką terminy badań wstępnych – kwalifikujących - oraz samego pobrania komórek. Koordynator będzie również na bieżąco informował Dawcę o wszystkich szczegółach, związanych z procedurą pobrania, o miejscu pobrania i niezbędnych elementach tego procesu. Nawet w godzinach poza pracą Fundacji DKMS, dyżurny koordynator pozostaje do dyspozycji Dawców, którzy są w procedurze pobrania komórek, gdyby w międzyczasie pojawiały się pytania czy wątpliwości. Można powiedzieć, że koordynator, tak jak lekarz prowadzący - prowadzi Dawcę przez całą procedurę pobrania i jest łącznikiem między Dawcą, Ośrodkiem Pobrania i kliniką transplantacyjną.

Opieka nad Dawcą po pobraniu, czyli Follow up Dawcy

Dawca faktyczny, który oddał krwiotwórcze komórki macierzyste, pozostaje w kontakcie z Fundacją DKMS przez 10 lat po pobraniu. Koordynator, który prowadził Dawcę do momentu pobrania komórek, przekazuje następnie opiekę nad Dawcą faktycznym w ręce koordynatora działu Follow-up. Koordynator Follow up zwraca się do Dawcy z prośbą o wykonanie badań krwi po miesiącu od donacji, później po szczęściu miesiącach. Jednocześnie Dawca zostanie poproszony o wypełnienie ankiety medycznej, która będzie wysyłana do niego przez następne 10 lat. O tym, jak wygląda monitorowanie stanu zdrowia Dawcy przeczytasz w artykule: https://www.dkms.pl/pl/jak-fundacja-dkms-monitoruje-stan-zdrowia-dawcow-po-oddaniu-szpiku
Koordynatorzy Fundacji DKMS to osoby, których zadaniem jest przeprowadzenie Dawców przez całą procedurę oddania krwiotwórczych komórek macierzystych w taki sposób, żeby czuli się oni bezpiecznie, komfortowo, mogli na bieżąco zadawać pytania i przejść przez ten proces bez stresu. Koordynatorzy robią wszystko, by po skończonej procedurze Dawca faktyczny mógł powiedzieć: „Oddanie krwiotwórczych komórek macierzystych to nic trudnego, a możliwość uratowania komuś życia to niesamowite uczucie!”.
A o tym, czy oddanie szpiku lub krwiotwórczych komórek macierzystych jest trudne, przeczytasz więcej tutaj: https://www.dkms.pl/pl/czy-oddawanie-szpiku-i-komorek-macierzystych-jest-skomplikowane