O nowotworach krwi

Morfologia krwi: co to jest i jak czyta膰 wyniki badania?

Morfologia krwi jest wa偶nym badaniem i umo偶liwia wczesne wykrywanie wielu chor贸b. Do jej wykonania zwykle wystarcza wk艂ucie w 偶y艂臋 艂okciow膮 i pobranie 5 ml krwi, kt贸ra jest nast臋pnie analizowana. Sprawd藕, co to jest morfologia krwi, jakie s膮 normy podstawowych parametr贸w i jak odczyta膰 jego wyniki.

Ostatnia aktualizacja: 02.08.2022

Morfologia 鈥 co to jest i dlaczego si臋 j膮 wykonuje?

Morfologia krwi obwodowej to najcz臋艣ciej wykonywane, podstawowe badanie krwi. Polega na ilo艣ciowej i jako艣ciowej ocenie element贸w morfotycznych, czyli kom贸rek krwi. Zalicza si臋 do nich krwinki czerwone (erytrocyty), krwinki bia艂e (leukocyty) oraz krwinki p艂ytkowe lub p艂ytki krwi (trombocyty).

U os贸b doros艂ych zaleca si臋 wykonywanie morfologii krwi co najmniej raz w roku. Najcz臋艣ciej jest zlecana przez lekarza POZ w celach diagnostycznych/profilaktycznych. Badanie dostarcza bowiem cennych informacji o stanie zdrowia pacjenta i mo偶e pom贸c we wcze艣niejszym wykryciu wielu chor贸b. Nale偶膮 do nich niedokrwisto艣ci r贸偶nego rodzaju, w tym najcz臋艣ciej wyst臋puj膮ce, spowodowane niedoborem 偶elaza zw艂aszcza u m艂odych kobiet. Poza tym, obraz krwinek bia艂ych mo偶e sugerowa膰 stany zapalne i zaka偶enia, zaburzenia odporno艣ci, r贸偶ne choroby krwi i uk艂adu krwiotw贸rczego. Wa偶nym wska藕nikiem, jest tak偶e liczba p艂ytek krwi. Zaburzona mo偶e sugerowa膰 choroby hematologiczne lub mo偶e by膰 skutkiem ubocznym stosowanych lek贸w.

W przypadku nieprawid艂owo艣ci wykazanych przez podstawowe badanie morfologiczne lub w innych szczeg贸lnych okoliczno艣ciach lekarz mo偶e zleci膰 wykonanie morfologii z rozmazem krwi. Opr贸cz podstawowych parametr贸w, badanie takie informuje r贸wnie偶 o liczbie i procentowej zawarto艣ci poszczeg贸lnych typ贸w krwinek bia艂ych (limfocyt贸w, monocyt贸w, eozynofil贸w, neutrofil贸w i bazofil贸w).

Jak odczyta膰 wyniki bada艅 krwi? Normy podstawowych parametr贸w

Wyniki morfologii przedstawiane s膮 na wydruku. Kolejne wiersze dokumentu odnosz膮 si臋 do poszczeg贸lnych wska藕nik贸w, oznaczonych angloj臋zycznymi skr贸tami ich nazw. Tworz膮 one pierwsz膮 kolumn臋 na wydruku, a w drugiej znajduj膮 si臋 wyniki liczbowe.

W nast臋pnych kolumnach podawana jest jednostka, a zwykle tak偶e norma minimalna i maksymalna, czyli przedzia艂 warto艣ci uznawanych za prawid艂owe. Je艣li wyniki nie mieszcz膮 si臋 w tym przedziale, cz臋sto umieszczana jest te偶 strza艂ka, a jej kierunek wskazuje, czy wska藕nik jest wy偶szy, czy te偶 ni偶szy ni偶 norma. Wyniki mog膮 te偶 by膰 przedstawiane graficznie.

Normy powstaj膮 na podstawie wynik贸w 95% zdrowych przebadanych os贸b, wi臋c niewielkie odchylenia niekoniecznie musz膮 oznacza膰 jakikolwiek problem zdrowotny. Niekt贸re parametry 鈥 w szczeg贸lno艣ci liczba krwinek czerwonych, st臋偶enie hemoglobiny oraz hematokryt 鈥 zale偶膮 te偶 od wielu czynnik贸w takich, jak mi臋dzy innymi tryb 偶ycia czy nawyki 偶ywieniowe, st膮d te偶 ich wyniki mog膮 rozk艂ada膰 si臋 odmiennie dla r贸偶nych populacji. Z powy偶szych wzgl臋d贸w podane poni偶ej normy dla podstawowych wska藕nik贸w w morfologii krwi nale偶y traktowa膰 orientacyjnie.

  • RBC (liczba krwinek czerwonych podawana w milionach na milimetr sze艣cienny). Kobiety: 4-5,4 mln/mm鲁, m臋偶czy藕ni: 4,5-6 mln/mm鲁;
  • HGB (st臋偶enie hemoglobiny wyra偶ane w gramach na decylitr). Kobiety 12-16 g/dl, m臋偶czy藕ni 13-18 g/dl;
  • HCT (hematokryt, czyli st臋偶enie obj臋to艣ci krwinek do osocza). Kobiety 37-47%, m臋偶czy藕ni 40-51%;
  • MCV (艣rednia obj臋to艣膰 krwinki czerwonej podawana w femtolitrach: 1 femtolitr to 10^15 litra). Obie p艂cie: 80-95 fl;
  • MCH (艣rednia waga hemoglobiny w krwince, czyli wynik dzielenia st臋偶enia hemoglobiny przez liczb臋 krwinek. Wyra偶ana jest w pikogramach na kom贸rk臋: 1 pikogram to 10^12 g). Obie p艂cie: 27-32 pg;
  • MCHC (艣rednie st臋偶enie hemoglobiny w krwinkach, czyli stosunek zawarto艣ci hemoglobiny do obj臋to艣ci, jak膮 zajmuj膮 krwinki. Podawane jest w gramach na decylitr). Obie p艂cie: 32-36 g/dl;
  • WBC (liczba bia艂ych krwinek wyra偶ana w tysi膮cach na milimetr sze艣cienny). Obie p艂cie: 4-10 tys./mm鲁;
  • PLT (liczba p艂ytek krwi, podawana w tysi膮cach na milimetr sze艣cienny). Obie p艂cie: 150-400 tys./mm鲁.

Chcesz pom贸c Pacjentom i ich bliskim, szukaj膮cym niespokrewnionego Dawcy szpiku?

Jak czyta膰 wyniki bada艅 krwi? Interpretacja wynik贸w

Wyniki morfologii interpretuje lekarz. Zwraca szczeg贸ln膮 uwag臋 na parametry, kt贸re mog膮 by膰 zwi膮zane z objawami zg艂aszanymi przez pacjenta. Poszczeg贸lne wyniki interpretuje si臋 w powi膮zaniu z innymi. Wzgl臋dnie niewielkie zmiany jednego z nich, gdy pozosta艂e s膮 na prawid艂owym poziomie, cz臋sto nie zwiastuj膮 problem贸w zdrowotnych.

Dotyczy to na przyk艂ad parametr贸w uk艂adu czerwonokrwinkowego, w szczeg贸lno艣ci liczby czerwonych krwinek, hematokrytu i st臋偶enia hemoglobiny. Podwy偶szon膮 liczb臋 czerwonych krwinek i hemoglobiny okre艣la si臋 jako nadkrwisto艣膰, a zmniejszona to niedokrwisto艣膰, czyli anemia. Nawodnienie organizmu ma z kolei kluczowy wp艂yw na warto艣膰 hematokrytu, kt贸ry cechuje du偶a zmienno艣膰: przy odwodnieniu jego warto艣膰 jest wysoka, a przy przewodnieniu 鈥 mo偶e by膰 niska. Najlepiej, kiedy oscyluje w granicach zakresu referencyjnego.

W powi膮zaniu z powy偶szymi wska藕nikami analizuje si臋 te偶 warto艣ci MCH i MCHC, a przede wszystkim MCV. Niska 艣rednia obj臋to艣膰 krwinki czerwonej (MCV) wraz z niedokrwisto艣ci膮 艣wiadcz膮 najcz臋艣ciej o niedoborze 偶elaza. Przyczyn膮 mo偶e by膰 dieta, ujemny bilans 偶elaza w okresie rozrodczym, spowodowanym fizjologiczn膮 utrat膮 krwi i niedostateczn膮 suplementacj膮 偶elaza, ale r贸wnie偶 powa偶ne choroby zwi膮zane z jawnym lub utajonym krwawieniem. Z kolei wysokie MCV i anemia wyst臋puje przy niedoborze witaminy B12 czy kwasu foliowego, a tak偶e w chorobach w膮troby, u os贸b na diecie wega艅skiej lub niedo偶ywionych. Niedokrwisto艣膰 i prawid艂owe MCV ma natomiast miejsce przy wielu przewlek艂ych chorobach (m.in. zaka偶eniach, niewydolno艣ci nerek, nowotworach).

Krwinki bia艂e s膮 podstawowym elementem uk艂adu odporno艣ciowego. Nadmierny wzrost ich liczby nazywany jest leukocytoz膮, a niskie WBC to z kolei leukopenia. Leukocytoza mo偶e mie膰 przyczyny fizjologiczne (np. wzrost podczas ci膮偶y), lecz mo偶e by膰 te偶 spowodowany infekcjami, stanami zapalnymi. Dla zaka偶e艅 bakteryjnych i grzybiczych bardziej charakterystyczny jest wzrost liczby neutrofili, a Dla zaka偶e艅 wirusowych 鈥 cz臋艣ciej obserwuje si臋 wzrost limfocyt贸w. Niemniej, te wyniki trzeba oceni膰 bior膮c pod uwag臋 ca艂y obraz objaw贸w, poniewa偶 by膰 wyj膮tki od regu艂y (np. niekt贸re zaka偶enia wirusowe cz臋sto powoduj膮 spadek liczby limfocyt贸w). Do wzrostu liczby WBC mo偶e doj艣膰 tak偶e z powodu oparze艅, zaburze艅 metabolicznych, ostrych krwotok贸w lub przy stosowaniu niekt贸rych lek贸w. Istotny wzrost krwinek bia艂ych mo偶e by膰 te偶 spowodowany chorobami nowotworowymi krwi i szpiku (np. bia艂aczki).

Przyczyn膮 leukopenii natomiast mog膮 by膰: niedob贸r witaminy B12 lub kwasu foliowego, zaka偶enia wirusowe i niekt贸re ci臋偶kie zaka偶enia bakteryjne. Mo偶e ona jednak oznacza膰 te偶 uszkodzenia szpiku. Wywo艂uj膮 je proces bia艂aczkowy lub przerzuty nowotworowe do szpiku albo stosowanie niekt贸rych lek贸w, substancje chemiczne (np. benzen) czy promieniowanie jonizuj膮ce.

Ostatnim z podstawowych parametr贸w morfologii jest PLT (liczba p艂ytek krwi). Jej wzrost wyst臋puje przy niedoborze 偶elaza, w 艂agodnych i z艂o艣liwych stanach zapalnych, po usuni臋ciu 艣ledziony i w przebiegu chor贸b mieloproliferacyjnych (np. nadp艂ytkowo艣膰 samoistna). Obni偶ona ilo艣膰 p艂ytek mo偶e 艣wiadczy膰 z kolei o: ma艂op艂ytkowo艣ci immunologicznej, polekowej, po infekcyjnej, w przebiegu chor贸b w膮troby, aplazji szpiku, nacieczeniu szpiku w bia艂aczkach i przerzutach nowotwor贸w do szpiku, albo utraty p艂ytek poprzez obfite krwotoki.

Dowiedz si臋 wi臋cej o procesie rejestracji i wymaganiach wobec Dawc贸w szpiku. Sprawd藕, czy mo偶esz zosta膰 Dawc膮 i podarowa膰 komu艣 drug膮 szans臋 na 偶ycie!

Wi臋cej o nowotworach krwi

Ta strona zosta艂a zaktualizowana. Prosimy od艣wie偶 j膮.