O nowotworach krwi

Jakie s膮 przyczyny bia艂aczki?

Przyczyny bia艂aczki nie s膮 w pe艂ni znane. Mo偶na wskaza膰 natomiast czynniki, kt贸re predysponuj膮 do rozwoju choroby. Sk膮d si臋 bierze bia艂aczka i jak powstaje? Wyt艂umaczymy Ci, jak wygl膮da proces powstawania kom贸rek bia艂aczkowych i wska偶emy mo偶liwe przyczyny bia艂aczki.

Ostatnia aktualizacja: 14.09.2022

Przyczyny bia艂aczki

Bia艂aczka to grupa chor贸b nowotworowych uk艂adu krwiotw贸rczego, kt贸ra mo偶e dotkn膮膰 osob臋 w ka偶dym wieku. Przyczyn bia艂aczki mo偶na upatrywa膰 w mutacji DNA w obr臋bie kom贸rki macierzystej lub prekursorowej szpiku kostnego. W efekcie wadliwe kom贸rki namna偶aj膮 si臋 w niekontrolowany spos贸b, a b臋d膮c w krwiobiegu, niszcz膮 prawid艂owe kom贸rki, takie jak czerwone krwinki, a tak偶e atakuj膮 narz膮dy, czasami naciekaj膮c w臋z艂y ch艂onne, w膮trob臋, 艣ledzion臋, uk艂ad nerwowy, sk贸r臋 czy nerki. Sk艂ad krwi jest zaburzony (dominuj膮 niedojrza艂e krwinki bia艂e, wypieraj膮ce prawid艂owe kom贸rki), przez co nie spe艂nia swoich funkcji.

Pozostaje jednak pytanie: co powoduje mutacje w kodzie genetycznym tych kom贸rek? Mutacje dotycz膮 gen贸w koduj膮cych bia艂ko p53. Bia艂ko p53 eliminuje kom贸rki, kt贸re uleg艂y transformacji nowotworowej. U os贸b chorych na bia艂aczk臋 cz臋sto jest ono zmutowane, przez co nie realizuje w pe艂ni swoich funkcji i nie usuwa wadliwych kom贸rek.

Przyczyny bia艂aczki nie zosta艂y w pe艂ni zbadane i ci臋偶ko przedstawi膰 konkretne pod艂o偶e, kt贸re prowadzi do rozwoju choroby. Mo偶na jednak przybli偶y膰 czynniki predysponuj膮ce, kt贸rych obecno艣膰 mo偶e sprzyja膰 pojawieniu si臋 choroby. Jakie s膮 przyczyny bia艂aczki?

鈥 Nadmierna ekspozycja na promieniowanie jonizuj膮ce.

鈥 Cz臋sty kontakt ze zwi膮zkami chemicznymi, takimi jak pestycydy, herbicydy, insektycydy oraz rozpuszczalniki. Czynniki ryzyka to tak偶e pochodne benzenu i 艣rodki alkiluj膮ce, a w tym chemioterapeutyki, czyli substancje wykorzystywane podczas leczenia chor贸b zaka藕nych.

Na艂ogowe palenie tytoniu (mo偶e prowadzi膰 do rozwoju ostrej bia艂aczki szpikowej).

Cytostatyki, czyli substancje chemiczne wykorzystywane podczas chemioterapii. Mog膮 predysponowa膰 do wyst膮pienia ostrej bia艂aczki szpikowej.

D艂ugotrwa艂e obni偶enie odporno艣ci (immunosupresja) po przeszczepie narz膮du, wrodzone zaburzenia odporno艣ci.

鈥 Niekt贸re wirusy onkogenne (np. HTLV).

鈥 Inne choroby szpiku, takie jak zesp贸艂 mielodysplastyczny (MDS 鈥 myelodysplastic syndrome), choroby mieloproliferacyjne.

鈥 Niekt贸re choroby genetyczne, takie jak zesp贸艂 Downa, zesp贸艂 Blooma, niedokrwisto艣膰 Fanconiego oraz zaburzenia hormonalne i immunologiczne.

Wszystkie wymienione czynniki mog膮 doprowadzi膰 do powstania mutacji genetycznych w kom贸rkach macierzystych, z kt贸rych wywodz膮 si臋 kolejne kom贸rki. W ten spos贸b pojawia si臋 nowotworowa (np. bia艂aczkowa) kom贸rka macierzysta, kt贸ra daje pocz膮tek linii kom贸rkowej bia艂aczki 鈥 kom贸rkom blastycznym.

Je艣li uk艂ad immunologiczny, kt贸ry reaguje na nietypowe struktury kom贸rkowe, jest os艂abiony przez chorob臋, nie rozpoznaje patologicznych, zmutowanych kom贸rek i nie mo偶e si臋 przed nimi broni膰. Kom贸rki nowotworowe zaczynaj膮 si臋 niekontrolowanie rozrasta膰, niszcz膮c zdrowe, niezb臋dne organizmowi kom贸rki, takie jak prawid艂owe kom贸rki uk艂adu krwiotw贸rczego i krwi (leukocyty, erytrocyty, trombocyty).

Wskutek dalszego namna偶ania si臋 kom贸rek bia艂aczkowych, dochodzi do anemii, ma艂op艂ytkowo艣ci, powi臋kszenia w臋z艂贸w ch艂onnych i 艣ledziony, infekcji, gor膮czki, b贸l贸w g艂owy, ko艣ci i staw贸w, a tak偶e og贸lnego os艂abienia organizmu. Dalsze stadia bia艂aczki r贸偶ni膮 si臋 w zale偶no艣ci od jej typu.

Sprawd藕 wi臋cej: Jakie s膮 objawy bia艂aczki?

Sk膮d si臋 bierze bia艂aczka?

Jak powstaje bia艂aczka i sk膮d si臋 bierze? Rozw贸j choroby zwi膮zany jest ze zmianami ilo艣ciowymi i jako艣ciowymi bia艂ych krwinek we krwi, szpiku i narz膮dach wewn臋trznych. Sk艂ad krwi staje si臋 zaburzony, a przez to uk艂ad krwiotw贸rczy nie mo偶e prawid艂owo pe艂ni膰 swoich funkcji. Prze艣led藕 proces powstawania krwi oraz wadliwych kom贸rek, by zrozumie膰, sk膮d si臋 bierze bia艂aczka.

1. Proces powstawania krwi

Szpik kostny ka偶dego dnia wytwarza miliardy nowych krwinek. Kom贸rki pe艂ni膮 swoj膮 funkcj臋, zu偶ywaj膮 si臋 i s膮 zast臋powane przez nowe krwinki. Kom贸rki krwi dojrzewaj膮 i r贸偶nicuj膮 si臋 na poszczeg贸lne rodzaje: erytrocyty, leukocyty, trombocyty. Z ka偶dej linii rozwojowej powstaj膮 dojrza艂e krwinki, kt贸re nie potrafi膮 si臋 ju偶 dzieli膰. Te kom贸rki mog膮 opu艣ci膰 szpik i dotrze膰 do naczy艅 krwiono艣nych i do wszystkich tkanek. We krwi zdrowych os贸b praktycznie nie ma niedojrza艂ych krwinek.

2. Namna偶anie si臋 kom贸rek nowotworowych

Jedna nieprawid艂owa kom贸rka prowadzi do namna偶ania si臋 kolejnych patologicznych egzemplarzy 鈥 niedojrza艂ych krwinek bia艂ych typowych dla bia艂aczki (tzw. kom贸rki blastyczne). Przyczyn膮 zwykle jest mutacja genowa jednej z kom贸rek uk艂adu krwiotw贸rczego. Mutacja aktywuje niekontrolowane podzia艂y kom贸rkowe, a w dodatku zahamowane s膮 procesy dojrzewania i r贸偶nicowania si臋 kom贸rek. Patologiczne krwinki bia艂e nie dojrzewaj膮, a zarazem nie trac膮 zdolno艣ci do podzia艂u. Kom贸rki bia艂aczkowe przedostaj膮 si臋 do krwi, a w dalszej kolejno艣ci mog膮 nacieka膰 narz膮dy.

3. Specyfika kom贸rek bia艂aczkowych

Kom贸rki bia艂aczkowe nie dojrzewaj膮, s膮 niewra偶liwe na czynniki hamuj膮ce ich dojrzewanie, przez co namna偶aj膮 si臋 w niekontrolowany spos贸b. S膮 w stanie prze偶y膰 znacznie d艂u偶ej ni偶 prawid艂owe krwinki, poniewa偶 mechanizm apoptozy (zaprogramowanej 艣mierci kom贸rki) jest zaburzony.

Od jednej nieprawid艂owej kom贸rki do pe艂nowymiarowej choroby 鈥 tak w du偶ym uproszczeniu powstaje bia艂aczka.



Wi臋cej o nowotworach krwi
Wi臋cej mo偶liwo艣ci pomocy
Mo偶esz wspiera膰 nasze dzia艂ania na r贸偶ne sposoby i w ten spos贸b dawa膰 nadziej臋 na 偶ycie wielu Pacjentom chorym na nowotwory krwi.